Nowa perspektywa Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej na lata 2023–2027 wprowadza szereg zmian, które mają sprostać rosnącym wyzwaniom współczesnego rolnictwa i obszarów wiejskich. W Polsce realizacja tych założeń odbywa się poprzez Plan Strategiczny dla WPR (PS WPR) – dokument określający cele, narzędzia i wsparcie dla rolników, przetwórców oraz społeczności wiejskich. Integralną częścią jego wdrażania jest Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich+ (KSOW+), która zapewnia spójność działań, wymianę wiedzy i współpracę między różnymi partnerami zaangażowanymi w rozwój obszarów wiejskich.
Nowe cele i podejście WPR
W PS WPR położono silny nacisk na zrównoważony rozwój, ochronę klimatu, innowacje oraz poprawę konkurencyjności gospodarstw rolnych. Plan łączy interwencje finansowane z dwóch filarów WPR – płatności bezpośrednich oraz funduszy rozwoju obszarów wiejskich – w jeden spójny dokument. Dla rolników oznacza to m.in. nowe ekoschematy, większą elastyczność działań prośrodowiskowych, ale też większe wymagania w zakresie efektywności i innowacyjności.
Nowa Wspólna Polityka Rolna swym zakresem obejmuje dziewięć celów szczegółowych:
- wspieranie godziwych dochodów gospodarstw rolnych i ich odporności w całej Unii w celu zwiększenia bezpieczeństwa żywnościowego,
- zwiększenie zorientowania na rynek i konkurencyjności, w tym większe ukierunkowanie na badania naukowe, technologię i cyfryzację,
- poprawa pozycji rolników w łańcuchu wartości,
- przyczynianie się do łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do niej, a także do zrównoważonej produkcji energii,
- wspieranie zrównoważonego rozwoju i wydajnego gospodarowania zasobami naturalnymi, takimi jak woda, gleba i powietrze,
- przyczynianie się do ochrony różnorodności biologicznej, wzmacnianie usług ekosystemowych oraz ochrona siedlisk i krajobrazu,
- przyciąganie młodych rolników i ułatwianie rozwoju działalności gospodarczej na obszarach wiejskich,
- promowanie zatrudnienia, wzrostu, włączenia społecznego i rozwoju lokalnego na obszarach wiejskich, w tym biogospodarki i zrównoważonego leśnictwa,
- poprawa reakcji rolnictwa UE na potrzeby społeczne dotyczące żywności i zdrowia, w tym bezpiecznej, bogatej w składniki odżywcze i zrównoważonej żywności, jak też dobrostanu zwierząt oraz cel przekrojowy modernizacja sektora poprzez wspieranie i dzielenie się wiedzą, innowacjami i cyfryzacją w rolnictwie i na obszarach wiejskich oraz zachęcanie do ich wykorzystywania.
Źródło: ksowplus.pl
Rola KSOW+ w nowej perspektywie
KSOW+, czyli nowa odsłona dotychczasowej Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich, to sieć współpracy łącząca przedstawicieli administracji, rolników, organizacji pozarządowych, instytucji doradczych, naukowców i samorządów. Jej zadaniem jest wspieranie wdrażania PS WPR poprzez:
– promowanie dobrych praktyk i innowacyjnych rozwiązań,
– organizację szkoleń, konferencji i wymiany doświadczeń,
– wspieranie partnerstw lokalnych i międzyregionalnych,
– rozwój Sieci Gospodarstw Demonstracyjnych i działań edukacyjnych.
Dzięki kontynuacji działań prowadzonych przez KSOW, SIR (Sieć na Rzecz Innowacji w Rolnictwie) oraz SGD, KSOW+ opiera się na solidnych podstawach organizacyjnych i merytorycznych.
Wyzwania i szanse dla Kujaw i Pomorza
Dla województwa kujawsko-pomorskiego, regionu o silnych tradycjach rolniczych i dużym potencjale produkcyjnym, nowa perspektywa PS WPR i rozwój KSOW+ stwarzają wiele możliwości, ale też wiążą się z wyzwaniami.
Najważniejsze szanse:
– wsparcie dla zrównoważonych praktyk rolniczych (ekoschematy),
– rozwój innowacyjnych gospodarstw i rolnictwa precyzyjnego,
– aktywizacja społeczności wiejskich poprzez lokalne inicjatywy i partnerstwa,
– promocja krótkich łańcuchów dostaw i lokalnych produktów.
Główne wyzwania:
– konieczność dostosowania gospodarstw do nowych wymogów środowiskowych,
– starzenie się społeczności wiejskich i odpływ młodego pokolenia,
– niski poziom cyfryzacji i trudności z wdrażaniem innowacji w mniejszych gospodarstwach,
– potrzeba wzmacniania współpracy między rolnikami, nauką i doradztwem.
Perspektywy na przyszłość
W nadchodzących latach szczególną rolę odegrają działania edukacyjne, informacyjne i doradcze – także te prowadzone przez KSOW+. Włączenie się lokalnych liderów, organizacji społecznych i samorządów w sieciową współpracę może znacznie wzmocnić rozwój obszarów wiejskich w regionie. Kujawsko-Pomorskie ma szansę być liderem we wdrażaniu nowoczesnych rozwiązań rolniczych, jeśli odpowiednio wykorzysta dostępne narzędzia i zasoby – zarówno ludzkie, jak i finansowe.
Katarzyna Pezała-Radajewska, KPODR
Opracowano na podstawie:
– https://www.ksowplus.pl/,
– https://www.gov.pl/web/rolnictwo/dokumenty-ps-wpr.
Materiał dofinansowany ze środków UE w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027.
Materiał opracowany przez Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie.
Instytucja Zarządzająca Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.