Dział Rozwoju Obszarów Wiejskich

PRZETWÓRSTWO I SPRZEDAŻ Z GOSPODARSTWA ROLNEGO

Rolniczy handel detaliczny – wymagania z zakresu bezpieczeństwa

Rolniczy handel detaliczny (RHD) to jedna z form handlu detalicznego, w ramach której możliwa jest produkcja i zbywanie żywności przez rolników bezpośrednio konsumentom końcowym, a także zakładom prowadzącym handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego, zlokalizowanym na ograniczonym obszarze. Obszar ten obejmuje województwo, w którym ma miejsce prowadzenie produkcji żywności w ramach rolniczego handlu detalicznego oraz powiaty lub miasta stanowiące siedzibę wojewody lub sejmiku województwa, sąsiadujące z tym województwem.
„Rolniczy handel detaliczny” – handel detaliczny w rozumieniu art. 3 ust. 7 rozporządzenia nr 178/2002, polegający na produkcji żywności pochodzącej w całości lub części z własnej uprawy, hodowli lub chowu podmiotu działającego na rynku spożywczym i zbywaniu takiej żywności:
a) konsumentowi finalnemu, o którym mowa w art. 3 ust. 18 rozporządzenia
nr 178/2002, lub
b) do zakładów prowadzących handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta
finalnego;
Produkcja i zbywanie żywności w ramach rolniczego handlu detalicznego:
1) mogą być dokonywane w ilościach dostosowanych do potrzeb konsumentów;
2) nie mogą stanowić zagrożenia dla bezpieczeństwa żywności i wpływać niekorzystnie na ochronę zdrowia publicznego;
3) podlegają nadzorowi organów odpowiednio Państwowej Inspekcji Sanitarnej albo Inspekcji Weterynaryjnej;
Działalność w ramach rolniczego handlu detalicznego można rozpocząć po uprzedniej rejestracji (bez obowiązku zatwierdzenia) u powiatowego lekarza weterynarii (produkty pochodzenia zwierzęcego lub żywność zawierająca jednocześnie środki spożywcze pochodzenia niezwierzęcego i produkty pochodzenia zwierzęcego, tj. żywność złożona) lub państwowego powiatowego inspektora sanitarnego (żywność pochodzenia niezwierzęcego). Należy pamiętać, że pisemny wniosek o wpis do rejestru zakładów do powiatowego lekarza weterynarii podmiot powinien złożyć w terminie co najmniej 30 dni przed dniem rozpoczęcia planowanej działalności. Działalność rejestrowaną można prowadzić dopiero po uzyskaniu decyzji administracyjnej o wpisie do rejestru zakładów, wydanej przez właściwego powiatowego lekarza weterynarii, w której nadaje on zakładowi weterynaryjny numer identyfikacyjny.

Nie ma obowiązku sporządzania projektu technologicznego przez podmioty zamierzające prowadzić działalność w zakresie rolniczego handlu detalicznego produktami pochodzenia zwierzęcego lub żywnością złożoną.
 zał. nr 1- wzór wniosku.
Wymagania przy prowadzeniu działalności w ramach rolniczego handlu detalicznego:
1. Żywność musi pochodzić w całości lub części z własnej uprawy, hodowli lub chowu.
2. Sprzedaż żywności, o której mowa powyżej, odbywa się z zachowaniem limitów wskazanych w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie maksymalnej ilości żywności zbywanej w ramach rolniczego handlu detalicznego oraz zakresu i sposobu jej dokumentowania. Rodzaj oraz maksymalna ilość żywności (rocznie) zbywanej w ramach rolniczego handlu detalicznego:
 Mleko surowe albo mleko surowe i siara – 52 000 litrów
 Surowa śmietana- 10 400 litrów
 Jaja od drobiu- 148 200 sztuk
 Jaja od ptaków bezgrzebieniowych – 800 sztuk
 Produkty pszczele nieprzetworzone, w tym miód, pyłek pszczeli, pierzga, mleczko
pszczele- w zależności od ilości rodzin pszczelich np. do 5 rodzin -150 kg, maksymalnie do 80 rodzin-2400kg
 Produkty rybołówstwa żywe lub uśmiercone i niepoddane czynnościom naruszającym ich pierwotną budowę anatomiczną lub poddane czynnościom wykrwawiania, odgławiania, usuwania płetw lub patroszenia- 1800 kg
 Żywe ślimaki lądowe z gatunków Helixpomatia, Cornuaspersumaspersum, Cornuaspersummaxima, Helixlucorum oraz z rodziny Achatinidae- 1000kg
 Żywność, w tym gotowe posiłki (potrawy), zawierająca jednocześnie środki spożywcze pochodzenia niezwierzęcego i produkty pochodzenia zwierzęcego- 2400kg
 Pieczywo cukiernicze, ciasta, ciastka- 2500kg
 Gotowe posiłki (potrawy) nie mięsne- np. pierogi 2000kg, kopytka i kluski śląskie- 4000kg, knedle z owocami- 2900kg, placki ziemniaczane 4000kg, inne 3300 kg.
 Produkty jajeczne-1300 kg
 Gotowe posiłki (potrawy) z produktów pochodzenia zwierzęcego- 1400 kg
 Produkty mleczne lub produkty na bazie siary łącznie- 2600 kg
 Produkty mięsne- 1400 kg
 Wstępnie przetworzone lub przetworzone produkty rybołówstwa- 1400 kg
 Świeże mięso zwierząt dzikich utrzymywanych w warunkach fermowych lub produkowane z tego mięsa surowe wyroby mięsne lub mięso mielone- 1100 kg
 Świeże mięso wołowe, wieprzowe, baranie, kozie, końskie lub produkowane z tego mięsa surowe wyroby mięsne lub mięso mielone- 2300 kg
 Świeże mięso drobiowe lub zajęczaków, lub produkowane z tego mięsa surowe wyroby mięsne lub mięso mielone- 2100 kg
 Wyroby cukiernicze- 700 kg

3. Surowiec mięsny wykorzystywany do produkcji żywności musi pochodzić od zwierząt gospodarskich poddanych ubojowi w rzeźni zatwierdzonej przez powiatowego ekarza weterynarii (w tym z „rzeźni rolniczych”)!!! Do produkcji żywności nie można wykorzystywać mięsa pozyskanego w ramach tzw. „uboju na użytek własny”!!!
4. Podmioty prowadzące zarówno sprzedaż bezpośrednią, jak i rolniczy handel detaliczny mogą wykorzystywać do produkcji w ramach RHD własne produkty pochodzenia zwierzęcego wyprodukowane w ramach sprzedaży bezpośredniej.
5. Podmiot prowadzący działalność RHD jest zobowiązany do prowadzenia dokumentacji ilości zbywanej żywności rocznie, odrębnie za każdy rok kalendarzowy, zawierającej następujące informacje:
 numer kolejnego wpisu,
 datę zbycia żywności,
 ilość i rodzaj zbytej żywności.
6. Zbywanie żywności nie może być dokonywane z udziałem pośrednika, z wyjątkiem zbywania takiej żywności podczas wystaw, festynów, targów lub kiermaszów, organizowanych w celu promocji żywności, jeżeli pośrednik zbywa konsumentom finalnym żywność:
a) wyprodukowaną przez tego pośrednika w ramach rolniczego handlu detalicznego,
b) wyprodukowaną przez inny podmiot prowadzący rolniczy handel detaliczny na obszarze powiatu, w którym pośrednik ten prowadzi produkcję żywności w ramach rolniczego handlu detalicznego, lub na obszarze powiatu sąsiadującego z tym powiatem. Pośrednik prowadzący rolniczy handel detaliczny, zbywający żywność wyprodukowaną przez inny podmiot prowadzący taki handel podczas wystawy, festynu, targu lub kiermaszu:
– prowadzi dokumentację umożliwiającą określenie ilości tak zbywanej żywności
odrębnie dla każdego podmiotu;
Dokumentacja zawiera:
 numer kolejnego wpisu,
 datę zbycia żywności,
 ilość i rodzaj zbytej żywności,
 miejsce zbycia żywności,
 imię, nazwisko oraz adres albo nazwę, siedzibę oraz adres pośrednika, który zbywał żywność podczas wystawy, festynu, targu lub kiermaszu.
– przekazuje dokumentację, podmiotowi, którego żywność zbywał, niezwłocznie po zakończeniu wystawy, festynu, targu lub kiermaszu.
Dokumentacja, o której mowa w punkcie 5 i 6 prowadzona jest na bieżąco, uzupełniana niezwłocznie po każdorazowym zbyciu żywności konsumentowi finalnemu. Przechowywana jest przez dwa lata, licząc od końca roku kalendarzowego, za który została sporządzona.
7. Podmiot prowadzący działalność RHD (dotyczy również pośredników) jest zobowiązany, w miejscu zbywania żywności konsumentowi finalnemu, do umieszczenia czytelnej i widocznej dla konsumenta informacji zawierającej:
 napis „rolniczy handel detaliczny”,
 dane obejmujące:
 imię i nazwisko albo nazwę i siedzibę podmiotu prowadzącego rolniczy handel
detaliczny,
 adres miejsca prowadzenia produkcji tej żywności,
 weterynaryjny numer identyfikacyjny podmiotu prowadzącego rolniczy
handel detaliczny
Powyższy wymóg nie dotyczy miejsc zbywania żywności zlokalizowanych w zakładach prowadzących handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsument finalnego- np.: sklepy, restauracje.
8. Podmiot prowadzący działalność RHD jest zobowiązany zapewnić spełnienie wymagań weterynaryjnych zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych oraz w przepisach wydanych w trybie tego rozporządzenia dotyczących:
 pomieszczeń,
 sprzętu,
 instalacji i narzędzi,
 wody i lodu,
 higieny osobistej,
 warunków higienicznych i temperaturowych podczas produkcji, magazynowania i transportu,
 odpadów żywnościowych,
 opakowań,
 transportu,
 szkoleń.
Przepisy te przewidują między innymi, że w przypadku, gdy produkcja prowadzona jest przy wykorzystaniu pomieszczeń używanych głównie jako prywatne domy mieszkalne (np. przy wykorzystaniu sprzętu i urządzeń gospodarstwa domowego w kuchni domowej), zamiast wymogów
określonych w załączniku II w rozdziale I oraz II ww. rozporządzenia nr 852/2004, obowiązują wymogi
określone w jego załączniku II w rozdziale III (uproszczone wymagania higieniczne). Podmioty prowadzące handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego, są zobowiązane przestrzegać wymogów, istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa konsumentów, dotyczących identyfikowalności żywności, o których mowa w rozporządzeniu nr 178/2002 oraz 852/2004. Oznacza to, że podmioty te powinny utworzyć system identyfikacjiumożliwiający im zidentyfikowanie zakładów, którym dostarczyli wyprodukowaną żywność oraz identyfikację dostarczonych do tych zakładów środków spożywczych, np. prowadzić odpowiednią dokumentację w zeszycie. Im wyższe jest ryzyko związane z wprowadzaniem do obrotu danego rodzaju żywności tym wymagania weterynaryjne są bardziej restrykcyjne. !!! Za bezpieczeństwo produkowanej żywności w ramach RHD odpowiada producent!!!
9. Żywność sprzedawana w ramach rolniczego handlu detalicznego musi spełniać wymagania w zakresie oznakowania, stosownie do przepisów określonych w:
 Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października
2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004;
 Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych;
 Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu znakowania niektórych grup i rodzajów artykułów rolnospożywczych
kodem identyfikacyjnym partii produkcyjnej.
10. Podmiot prowadzący rolniczy handel detaliczny powinien przeprowadzać we własnym zakresie
czynności sprawdzające dotyczące:
 spełniania wymagań określonych dla wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, jeżeli pobiera wodę z własnego ujęcia w procesie produkcyjnym – co najmniej raz w roku,
 posiadania przez osoby, mające kontakt z produktami pochodzenia zwierzęcego przy wykonywaniu czynności związanych z produkcją i sprzedażą, orzeczenia lekarskiego o zdolności do wykonywania prac, przy których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.
Najważniejsze przepisy Unii Europejskiej i krajowe z zakresu bezpieczeństwa żywności
mające w całości lub w pewnym zakresie zastosowanie do Rolniczego Handlu Detalicznego
I. Prawo UE:
1. Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r.
ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE. L. z 2002 r. Nr 31, str. 1 ze zmianami)
2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych oraz w przepisach wydanych w trybie tego rozporządzenia;
3. Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 931/2011 z dnia 19 września 2011 r. w sprawie
wymogów dotyczących możliwości śledzenia ustanowionych rozporządzeniem (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 242, str. 2) – zastosowanie wyłącznie w zakresie sprzedaży bezpośredniej do zakładów prowadzących handel detaliczny bezpośrednio zaopatrujących konsumenta końcowego,
4. Rozporządzenie (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. UE. L. z 2004 r. Nr 139, str. 55 ze zmianami) – zastosowanie wyłącznie w zakresie wskazanym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 września 2016 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej (Dz. U. poz. 1703),
5. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października
2009 r. określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 1 ze zm.),
6. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 142/2011 z dnia 25 lutego 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, oraz w sprawie wykonania dyrektywy Rady 97/78/WE w odniesieniu do niektórych próbek i przedmiotów zwolnionych z kontroli weterynaryjnych na granicach w myśl tej dyrektywy (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 54, str. 1 ze zmianami),
7. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października
2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004;
II. Prawo krajowe:
1. Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 1252 ze zmianami).,
2. Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 824 ze zmianami).,
3. Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia sprzedaży żywności przez rolników (Dz.U. z 2018 r. poz. 2242)
4. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie maksymalnej ilości żywności zbywanej w ramach rolniczego handlu detalicznego oraz zakresu i sposobu jej dokumentowania (Dz.U. z 2016 poz. 2159).,
5. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych (Dz.U. z 2015 r poz. 29 ze zmianami).,
6. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu znakowania niektórych grup i rodzajów artykułów rolnospożywczych
kodem identyfikacyjnym partii produkcyjnej (Dz.U z 2004 roku, nr 83 poz. 772).,
7. Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 797 ze zm.),
8. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 października 2016 r. w sprawie produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego pochodzących z obszaru podlegającego ograniczeniom w zakresie zdrowia zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 1762).,
9. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 sierpnia 2014 r. w sprawie wzoru
dokumentu handlowego stosowanego przy przewozie, wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1222),

Do pobrania: Wzór-wniosku-RHD

lek. wet. Barbara Biały
Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w Bydgoszczy
Bydgoszcz 27 maja 2020r.

Winnice w województwie kujawsko-pomorskim

Uprawa winorośli w Polsce ma ponad tysiącletnią tradycję. W średniowieczu winiarze należeli do książęcej ludności służebnej. Wino na potrzeby liturgiczne produkowali także mnisi, głównie benedyktyni i cystersi, sadząc winorośl w przyklasztornych gospodarstwach, a od XIV w. jej uprawą trudnili się także mieszczanie.

Współcześnie regiony uprawy winorośli w Polsce pokrywają się z obszarami tradycyjnie związanymi z „kulturą wina”, tj. część zachodnia i południowo-zachodnia oraz południowa i południowo-wschodnia kraju. Na pozostałych obszarach Polski możliwa jest uprawa amatorska, a tylko w nielicznych regionach o korzystnym mikroklimacie – uprawa do celów handlowych.

W publikacji III Polskiego Konwentu Winiarzy zgłoszone winnice i powstałe z nich wina podzielono na sześć regionów. Wyodrębniono je na podstawie warunków przyrodniczych, wspólnych tradycji winiarskich oraz granic administracyjnych (małe i słabo rozwinięte regiony są włączane do większych – jak w przypadku sandomierskiego rejonu uprawy winorośli zaliczonego do regionu małopolskiego):

Już od kilku lat rośnie w Polsce zainteresowanie uprawą winorośli i produkcją wina. Statystyki są optymistyczne. Wraz z liczbą producentów zwiększa się też z roku na rok powierzchnia samych winnic. Jak podaje Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa uprawiana powierzchnia winorośli wynosi w Polsce obecnie 465,61 ha. Łącznie w całej Polsce producentów wina jest już 294, podczas gdy rok temu było ich 230, a dwa lata temu – 201.

 

Rok gospo-darczy Liczba produ-centów Uprawiana powierzchnia winorośli ogółem (w ha) Powierzch-nia, z której dokonano zbioru winogron z przeznaczeniem do wyrobu wina
(w ha)
Zbiory winogron ogółem

(w kwintalach)

Ilość winogron przeznaczonych do wyrobu wina Wielkość produkcji wina (w hl) Sprzedaż w danym roku gospodarczym

(w hl)

        czerwone białe razem   Czerwone białe razem  
2009/2010 21 30,01 30,35 301,93 296,32 598,25 b.d. 174,52 237,97 412,49 b.d.
2010/2011 20 37,02 28,90 369,30 341,99 711,29 662,70 245,03 192,10 437,10 247,88
2011/2012 26 51,28 20,98 222,58 461,35 683,93 680,73 173,39 255,08 428,40 294,42
  35 96,87 67,99 691,99 748,08 1440,07 1436,93 463,01 440,04 903,05 276,79
  49 99,49 84,07 1561,04 1593,12 3154,16 3131,20 1021,33 957,95 1979,28 802,82
  76 134,35 130,97 2233,21 2285,08 4518,29 4499,89 1315,08 1422,02 2737,10 1524,07
  103 194,24 161,50 3640,79 4477,35 8118,14 8093,36 2380,09 2755,26 5135,35 2124,82
  150 221,23 204,60 4769,17 6125,45 10894,64 10849,97 31,19,56 3874,26 6993,82 2990,63
  201 331,38 240,74 3346,74 4681,55 8028,29 7976,20 2211,31 2995,82 5207,13 3963,66
  230 394,84 300,57 7302,24 11443,56 18745,80 1821,33 4954,95 7761,53 12716,48 6343,00
  294 465,61              

W województwie kujawsko-pomorskim zarejestrowanych jest 13 producentów wina, a powierzchnia winnic nieustannie wzrasta.

Powyżej – rynek wina w liczbach (lata gospodarcze 2009/2010 – 2019/2020). Dane na dzień 31.01.2020 r. pobrane ze strony: http://www.kowr.gov.pl/interwencja/wino

Jedną z winnic znajdującą się na terenie województwa kujawsko-pomorskiego jest Winnica przy Talerzyku w miejscowości Topolno, prowadzona przez rodzinę Janasińskich. Wspaniale położona w pradolinie Dolnej Wisły w Zespole Parków Krajobrazowych. Winnica początek swojego istnienia datuje na 2010 rok. Nasadzenia obejmują 2 tysiące winorośli. Do najbardziej znanych szczepów uprawianych na winnicy należą: Solaris, Bianca, Regent oraz Rondo, z których powstają białe i czerwone wina. Południowo-zachodni stok o niewielkim nachyleniu gwarantuje doskonałe nasłonecznienie, a naturalną osłonę stanowi rzeka Wisła. Produkcja wina odbywa się z ręcznie zebranych i wyselekcjonowanych owoców. Właściciele winnicy spełniając życiową pasję, otrzymali dużo nagród i wyróżnień za efekty swojej działalności.

Mówiąc o winnicach w województwie warto wspomnieć również o Winnicy Irena. Jest ona częścią gospodarstwa rolnego o powierzchni 11 ha. Położoną w Wilczkowie nad Jeziorem Żnińskim Dużym, koło Żnina. Pierwsze winorośla posadzono w 2015 roku. Winnica zajmuje obecnie 0,8 ha, na których rośnie 2 050 krzewów odmian: Solaris, Krystaly, Swenson Red, Marechal Foch, Leon Millot, a obecnie dosadzany jest Regent. Właściciele gospodarstwa planują również prowadzenie działalności enoturystycznej, dlatego rozpoczęto już budowę budynku, w którym przewidziana jest sala degustacyjna oraz miejsca noclegowe dla gości.

Bardzo znana na Ziemi Krajeńskiej jest Winnica Słoneczny Zakątek położona w Śmielinie. Właścicielka Magdalena Różniak pierwsze 6 450 krzewów posadziła w październiku 2012 roku. Wybrała sadzonki: Regent, Rondo, Seyval Blanc, Solaris, Adalmina, Aurora, Johanniter, Hibernal, Marechal Foch, Leon Millot, Swenson Red oraz Frontenac. Początkowo winnica miała powierzchnię 2,5 ha, dzisiaj jej powierzchnia to 4 ha, na których rośnie 10 950 krzewów. W 2014 roku dosadzono nowe odmiany: Saint Pepin, La Cresent, Jutrzenka, a także powiększono nasadzenia Solarisa, Regenta i Seyval Blanc. Pierwsze wina powstały jesienią 2014 roku, a obecnie produkuje się rocznie około 25 tys. butelek. Winnica Słoneczny Zakątek została doceniona i zdobyła wiele nagród w Polsce i na świecie, m.in. New York International Wine Competition 2017, Berlin International Wine Competition 2017 i Polska Winnica Roku 2017.

 

Własną winnicę wymarzyła sobie również pani Agnieszka Taraszkiewicz z Krzyżówek koło Lipna. Jej Bona Terra funkcjonuje już od 8 lat. W winnicy rosną bardzo dobre gatunki winorośli: Regent i Rondo, Cabernet Cortis, Hibernal oraz Seyval Blanc. Powierzchnia winnicy obecnie to 5,5 ha. Właścicielka nie skupia się tylko na wytwarzaniu wina, ale też na organizowaniu imprez związanych z winem i działalnością edukacyjną. Winnica Bona Terra jest pięknym i wyjątkowym miejscem, położonym na morenowym wzgórzu, zbudowanym na pasji i wiedzy. Pani Agnieszka została laureatką XXVI edycji konkursu i zdobywczynią tytułu „ROLNIK – FARMER ROKU” w kategorii – działy specjalne produkcji rolnej. (Red.: wywiad z panią Agnieszką opublikowaliśmy w październiku ubiegłego roku).

Obecnie winiarze mają małe winnice, bo kultura picia wina w Polsce dopiero się tworzy. Zauważyć można jednak, że z roku na rok wzrasta zainteresowanie winnicami. Polskie wina stają się powoli coraz bardziej popularne w Europie, są doceniane na międzynarodowych konkursach.

Źródło:

http://www.winokultura.pl/

http://www.kowr.gov.pl/interwencja/wino

http://www.winformacja.pl/winnice-kujaw

Mirosława Wajnert

Kujawsko-Pomorski

Ośrodek Doradztwa Rolniczego   

Fot. A. Budzyńska

Kupić czy wynająć maszyny rolnicze?

Maszyny rolnicze są niezbędne w każdym gospodarstwie rolnym, a im jest ono większe, tym więcej potrzebuje wyposażenia. Inwestowanie w drogie urządzenia nie zawsze jest możliwe lub opłacalne. Alternatywę stanowi wynajem maszyn rolniczych.

Zakup maszyny rolniczej przeważnie zawsze jest dużym problemem. Przede wszystkim dlatego, że to są urządzenia drogie, których zakup wymaga sporych nakładów finansowych. Z drugiej strony bogaty wybór sprzętu na rynku sprawia, że dokonanie odpowiedniego wyboru jest jeszcze trudniejsze. Patrząc jeszcze z innej perspektywy: jak wybrać, skoro do sprawnej organizacji produkcji przydałby się i siewnik, i kosiarka, i rozsiewacz nawozów i… jeszcze kilka innych urządzeń, a każde z nich generuje poważne koszty. Zgodnie z szacunkami ekspertów, koszty zakupu, utrzymania i eksploatacji maszyn w polskich gospodarstwach rolnych stanowią od 40% do 60%, a nawet 80% wszystkich kosztów produkcji roślinnej. Jednocześnie w krajach zachodnich udział ten nie przekracza 40%. Różnica ta wynika m.in. z przeinwestowania polskich gospodarstw rolnych w sprzęt nabyty dzięki programom pomocowym oraz jego nieefektywne wykorzystanie – zwłaszcza w przypadku małych i średnich gospodarstw. W efekcie, wielu rolników nie jest w stanie w pełni wykorzystać potencjału nabytego sprzętu – maszyny dostępne w małych i średnich gospodarstwach rolnych są uruchamiane zbyt rzadko. W związku z tym, zamiast stanowić kosztowną, ale opłacalną inwestycję, w perspektywie długofalowej przynoszą swoim właścicielom straty.

Obecnie od 2014 roku zainteresowanie kupnem nowych maszyn rolniczych spada, co najprawdopodobniej wynika ze zmniejszonych  potrzeb po stronie rolników – ci, którzy zainwestowali już korzystają z innowacji, a producenci rolni, których nie stać na zakup maszyn rolniczych wykorzystują alternatywne sposoby pozyskiwania urządzeń do mechanizacji rolnictwa np. wynajem maszyn rolniczych, z maszyn pochodzących z rynku wtórnego. Wśród czynników kształtujących popyt na maszyny rolnicze można wymienić zmiany w technologiach produkcji, relacje cen produktów rolnych i koniunkturę w rolnictwie, a także postępującą specjalizację i koncentrację produkcji w gospodarstwach rolnych nastawionych na rozwój.

W Polsce maszyny rolnicze są coraz częściej wynajmowane. Głównym powodem takiego zachowania jest przede wszystkim fakt, że wynajem maszyn jest po prostu tańszy niż zakup drogiej nowej maszyny, którą w dodatku trzeba utrzymać, a przy zaciągnięciu kredytu być zadłużonym na kilka lat.  Maszyny rolnicze wynajmują przede wszystkim gospodarstwa, które korzystają z nich sezonowo (częściej z produkcją roślinną). Poza tym nawet najlepszym może się zdarzyć, że np. w samym środku żniw kombajn odmówi posłuszeństwa. Serwisowanie maszyny może potrwać dłużej,                                                    a nikt w tak gorącym okresie nie może pozwolić sobie na przestój w pracy. Wynajem maszyn jest opcją ciekawą, choć jeszcze mało popularną i nie we wszystkich gospodarstwach godną polecenia. Na przykład gospodarstwo mleczne 30 ha, w którym 120 KM ciągnik jest potrzebny do pracy z beczkowozem, z rozrzutnikiem obornika, z pługiem, z prasą zwijającą itp., wykorzystuje ciągnik często i musi on być „na zwołanie” – tutaj wynajem raczej nie będzie miał zastosowania Wynajem sprzętu rolniczego posiada wiele zalet. Jedną z nich jest niemal natychmiastowy czas realizacji. Maszyny możemy wypożyczyć niemal od ręki, co stanowi duże ułatwienie w przypadku, gdy zależy nam na oszczędności czasu. Dodatkowym atutem wynajmu jest fakt, że nie musimy dysponować dużym wkładem własnym. Zakup nowego sprzętu może kosztować bardzo dużo pieniędzy, natomiast za wypożyczenie na kilka dni zapłacimy raczej niewielki odsetek ceny zakupu nowego sprzętu. Kolejną istotną zaletą korzystania z usług wynajmu maszyn jest mniejsza awaryjność sprzętu. Firmy cyklicznie wymieniają swoje wyposażenie i dbają o zabezpieczenie jego stanu technicznego. Niekorzystna natomiast sytuacja wynikająca z wynajmu może wystąpić, jeśli maszyna ma stosunkowo niewielką wartość, a wynajmujący potrzebuje jej na dłuższy okres czasu. W tym przypadku koszty wypożyczenia mogą dorównać cenie zakupu maszyny. Najczęściej wypożyczane są ciągniki, kombajny, prasy, sieczkarnie, ładowarki. Często firmy świadczące usługi wynajmu maszyn prowadzą również serwis maszyn, ponieważ wtedy nawet te duże gospodarstwa, które zazwyczaj posiadają własny sprzęt mogą być zainteresowane ich usługami.

Zasady wynajmu są dosyć proste i opierają się zawsze na zawarciu odpowiedniej umowy. Rozliczenia natomiast dokonywane są na podstawie czasu pracy, jaki wskazuje licznik maszyny lub specjalnej adnotacji w umowie, określającej taki czas. Ceny wynajmu maszyn rolniczych zależą przede wszystkim od wartości samego sprzętu oraz dilera, do którego się zwróciliśmy. Należy dodać, że firmy specjalizujące się w wynajmie oferują w większości nowe maszyny rolnicze o wysokiej wydajności. Wydaje się, że raczej  nie ma jednoznacznej kalkulacji wskazującej na to, które rozwiązanie będzie bardziej optymalne: kupić czy wynająć?

Zofia Dymińska

Kujawsko-Pomorski Ośrodek

Doradztwa Rolniczego

Czy rolnik musi rejestrować odpady

Wielu rolników zajmujących się przetwórstwem surowców zwierzęcych i sprzedażą tuszek drobiowych pochodzącego z własnego uboju w wyniku którego w gospodarstwie powstają pozostałości poubojowe zadaje sobie pytanie czy produkt uboczny pochodzenia zwierzęcego stanowi odpad. Zgodnie z nowymi przepisami o odpadach producenci rolni zobowiązani są do zrejestrowania się w systemie BDO
(elektroniczny system prowadzenia ewidencji odpadów), za wyjątkiem tych, którzy gospodarują na powierzchni użytków rolnych poniżej 75 ha. Obszar gospodarstwa nie jest jednak wystarczającą przesłanką do wnioskowania, że  rolnik nie podlega obowiązkowi wpisu do rejestru BDO. Najlepiej to sprawdzić na stronie www.bdo.mos.gov.pl lub ustalić w urzędzie marszałkowskim. System obowiązywał od 1 stycznia 2020 roku. Wprowadzono jednak poprawki do ustawy. Obowiązek rejestracji w systemie upływa z dniem 30 czerwca 2020 roku, natomiast czas na wprowadzenie ewidencji z formy papierowej do elektronicznego systemu wydłużono do dnia 31 lipca br. Należy zaznaczyć, że przepisy ustawy o odpadach nie dotyczą „produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, w tym produktów przetworzonych objętych rozporządzeniem (WE) nr 1069/2009. Zgodnie z definicją, „produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego oznaczają całe zwierzęta martwe lub ich części, produkty pochodzenia zwierzęcego lub inne produkty otrzymane ze zwierząt nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi, w tym komórki jajowe, zarodki i nasienie”. Jeżeli jednak produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego są przekazywane do deponowania na składowisku odpadów, termicznego przekształcania, produkcji biogazu lub do wykorzystania w kompostowni, wówczas  stanowią one odpad. W takim przypadku rolnik zobligowany jest do stosowania wszystkich przepisów ustawy o odpadach. W praktyce, najczęstszym sposobem postępowania z pozostałościami zwierzęcymi pochodzącymi z uboju jest ich umieszczanie w odpowiednio oznakowanych, szczelnie zamykanych pojemnikach oddzielonych od odpadów bytowokomunalnych a następnie przekazywanie ich do zakładu utylizacji. Rolnicy stosujący tę metodę nie będą musieli prowadzić dla produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego elektronicznej ewidencji odpadów ani też nie wykazywać jej w rocznych sprawozdaniach do urzędu marszałkowskiego.

 

Piotr Sawa

Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego

Rolniczy Handel Detaliczny

 

Sery spod Czarcich Gór

Od 1 stycznia br. wzrosła kwota wolna od podatku w Rolniczym Handlu Detalicznym – z 20 do 40 tys. zł. W przypadku przekroczenia tej kwoty rolnik korzystający z dobrodziejstw RHD płaci 2% od przychodu, czyli niewiele. Przetworzoną żywność może od tego roku sprzedawać nie tylko odbiorcom bezpośrednim, ale też sklepom i restauracjom.

Rozporządzenie o Rolniczym Handlu Detalicznym ma na celu  ułatwienie wprowadzania do obrotu przetworzonych przez rolnika surowców w jego gospodarstwie, uzdrowienie tej sytuacji na rynku krajowym. Wielu gospodarzy, szczególnie posiadających niewielkie gospodarstwa, wykorzystuje nowe przepisy. Należy do nich Piotr Urtnowski, młody rolnik z Ostrowa Świeckiego.

– Zaczęło się od serków mamy Danuty, jakieś pięć lat temu. Najpierw robiła je dla najbliższej rodziny, później dla dalszych krewnych i znajomych, a dzisiaj sprzedajemy je w sklepiku w Świeciu. I wszyscy je chwalą, mało tego, nagradzają – mówi Piotr Urtnowski. – W 2017 roku wystawiliśmy swoje sery i masło na Festiwalu Smaku w Grucznie. Zdobyliśmy w sumie pięć nagród, w tym Grand Prix za masło.

Gospodarstwo Rolne „Spod Czarcich Gór” położone jest malowniczo nad samą Wisłą, z rzeczonymi górami w tle. Niewielkie, raptem 14 hektarów, z czego większość to łąki i pastwiska. Nie dziwi kierunek produkcji – hodowla bydła mlecznego.

– Teraz mamy 17 krów i 10 cielaków, wyżyć z tego ciężko. Rolniczy Handel Detaliczny dał nam szansę na utrzymanie się z pracy w gospodarstwie – mówi rolnik. – Z mleka robimy masło i sery podpuszczkowe tzw. świeżaki, sery twarogowe i smażone. Mamy już stałych klientów, znamy ich upodobania, a na życzenie robimy paczki i rozwozimy produkty do poszczególnych odbiorców. Sprzedajemy też za pośrednictwem Facebooka. Głównym punktem dystrybucji naszych wyrobów jest jednak sklep. Klienci mają różne życzenia, pytają np. o serwatkę, i dla nich właśnie przywozimy ten produkt uboczny produkcji serów.

Piotr Urtnowski jest doktorem nauk rolniczych, doktorat zrobił z genetyki, bo z zamiłowania jest hodowcą zwierząt.

– Wychowałem się w gospodarstwie wśród zwierząt, stąd moje zainteresowania. Nasze krowy są biało-czarne, z wyjątkiem jednej krowy rasy jersey. Jej mleko doskonale nadaje się do przerobu, zawiera dużo tłuszczu i daje twarożki wysokiej jakości. Hodujemy też stado kur na wybiegu, jaja mamy dla siebie, a nadwyżkę sprzedajemy. Z kurami jakoś się dogaduje stadko perliczek standardów i o białym upierzeniu, hodowanych głównie dla ozdoby, ale też z uwagi na smaczne mięso. Rosół z perliczek uważany jest za najsmaczniejszy i my przychylamy się do tej opinii. W naszym sadzie stoi 15 uli, z których miód zaspokaja potrzeby najbliższej rodziny. Pszczoły bardzo szybko rozpoczynają zbieranie nektaru, gdyż na południowej, nasłonecznionej stronie wału przywiślańskiego rośliny kwitną już wczesną wiosną.

W transformacji mojego gospodarstwa na RHD bardzo pomogła mi, i nadal pomaga, pani Beata Chełminiak z Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Minikowie. W czerwcu ub. roku byłem na szkoleniu serowarskim w Minikowie. Mój serek smażony z kminkiem został wyróżniony w minikowskim konkursie „Nasze Kulinarne Dziedzictwo – Smaki Regionów”. Nadal współpracuję z KPODR, dzięki czemu podnoszę swoje kwalifikacje, a nasza produkcja nabiału staje się coraz bardziej profesjonalna.

Właśnie remontujemy jedno pomieszczenie w domu z przeznaczeniem na wyłączny wyrób serów i masła. Sklep prowadzę z moją siostrą Joanną, mama jest serowarem, a ja specjalistą od udoju. Można powiedzieć, że prowadzimy rodzinny interes. Wcześniej, gdy całość udojonego mleka oddawaliśmy do mleczarni, dostawaliśmy za to niewielkie pieniądze. Za litr mleka płacą 1,25 zł, ale po przerobieniu go na ser uzyskujemy od 3 do 5 zł. Dzięki temu mogłem dwa lata temu zrezygnować z pracy w wylęgarni drobiu i wrócić na gospodarstwo.

Piotr Kociorski

Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego

Fot. M. Rząsa

Mleko kozie godne polecenia

Już w starożytności kobiety stosowały mleko kozie do poprawiania urody. Słynąca z piękności królowa egipska Kleopatra zawdzięczała wspaniałą alabastrową skórę codziennym kąpielom w kozim mleku. Ponadto mleko kóz jest zdrowe i lekkostrawne. Jego dobroczynne właściwości doceniły firmy kosmetyczne oraz sklepy ze zdrową żywnością.

Continue reading