{"id":789,"date":"2018-01-22T11:36:32","date_gmt":"2018-01-22T10:36:32","guid":{"rendered":"http:\/\/row.kpodr.pl\/?p=789"},"modified":"2018-01-22T11:58:23","modified_gmt":"2018-01-22T10:58:23","slug":"dekorowanie-wycinankami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/2018\/01\/22\/dekorowanie-wycinankami\/","title":{"rendered":"Dekorowanie wycinankami"},"content":{"rendered":"<p>\n\t<strong>Kto dzi\u015b pami\u0119ta wycinanki, kt&oacute;re dekorowa\u0142y dawniej wiejskie chaty? <\/strong>Czy zwracamy na nie uwag\u0119 zwiedzaj\u0105c skanseny i muzea?\n<\/p>\n<p>\n\tWycinanki stanowi\u0105 pi\u0119kn\u0105 tradycj\u0119 naszej ludowej kultury, kt&oacute;ra si\u0119ga XIX wieku. Z papieru (czasem, przy wyj\u0105tkowych okazjach, w bogatszych domach, z op\u0142atka) wycinano ostrymi narz\u0119dziami gospodarskimi np. no\u017cycami do strzy\u017cenia owiec r&oacute;\u017cne wzory.&nbsp;<!--more-->\n<\/p>\n<p>\n\tNajcz\u0119\u015bciej by\u0142y symetryczne do jednej lub kilku osi dlatego, \u017ce powstawa\u0142y z wielokrotnie z\u0142o\u017conej kartki papieru. W najprostszych wycinankach papier sk\u0142adano na p&oacute;\u0142. Ornamenty przedstawia\u0142y motywy abstrakcyjne, b\u0105d\u017a realistyczne: ro\u015blinne, zwierz\u0119ce, postacie ludzi. Do najcz\u0119\u015bciej wycinanych form nale\u017ca\u0142y drzewka kwiatowe, kt&oacute;re by\u0107 mo\u017ce symbolizowa\u0142y drzewo \u017cycia; drabiny \u0142\u0105cz\u0105cej ziemi\u0119 z niebem; postacie kobiece jako odpowiednik pramatki ziemi oraz motyw koguta, kt&oacute;ry zgodnie z wierzeniami posiada\u0142 niezwyk\u0142\u0105 moc prokreacyjn\u0105 i p\u0142odno\u015b\u0107. &nbsp;Tw&oacute;rcy ludowi najcz\u0119\u015bciej wycinali je bez rysowania wzoru, kieruj\u0105c si\u0119 wyobra\u017ani\u0105. Nie ka\u017cdy jednak posiada\u0142 talent do tworzenia kunsztownych dzie\u0142. Ten, kogo by\u0142o na to sta\u0107 kupowa\u0142 wycinanki od bardziej uzdolnionych, biedniejsi musieli zadowoli\u0107 si\u0119 dekorowaniem izb w\u0142asnymi, mniej okaza\u0142ymi wycinankami.\n<\/p>\n<p>\n\tPierwsze wycinanki tworzono z bia\u0142ego papieru, dopiero w po\u0142owie XIX wieku pojawi\u0142 si\u0119 w sprzeda\u017cy kolorowy, glansowany papier i kolorowe bibu\u0142ki. Wtedy wycinanki zacz\u0119\u0142y zachwyca\u0107 nie tylko form\u0105, ale i barw\u0105. Naklejano je na piece, belki, \u015bciany, cz\u0119sto usztywniaj\u0105c grubszym papierem. Dekorowano nimi \u015bwi\u0119te obrazy, ale r&oacute;wnie\u017c p&oacute;\u0142ki, szczeg&oacute;lnie w otwartych szafkach, okna &ndash; zamiast firanek. Zwykle zmieniano je przed \u015bwi\u0119tami Bo\u017cego Narodzenia i Wielkanoc\u0105.\n<\/p>\n<p>\n\tWed\u0142ug etnograf&oacute;w &bdquo;wycinankowy zwyczaj&rdquo; polska kultura ludowa zaczerpn\u0119\u0142a z kultury \u017cydowskiej, w kt&oacute;rej wycinanka pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 kultow\u0105. \u017bydzi zawieszali je na wschodnich \u015bcianach mieszka\u0144 i dom&oacute;w modlitwy, albo na oknach dom&oacute;w w \u015bwi\u0119to Szawuot. Wykonywaniem wycinanek zajmowali si\u0119 wy\u0142\u0105cznie m\u0119\u017cczy\u017ani: uczniowie cheder&oacute;w i jesziwy, nauczyciele chederowi i ich pomocnicy.\n<\/p>\n<p>\n\tNa polskiej wsi wycinaniem trudni\u0142y si\u0119 tylko kobiety i ka\u017cda gospodyni wypracowa\u0142a sw&oacute;j w\u0142asny styl przekazuj\u0105c tajniki tej sztuki c&oacute;rkom i wnuczkom. Panie stara\u0142y si\u0119 by papierowe dekoracje by\u0142y jak najpi\u0119kniejsze, by wzbudza\u0142y zachwyt go\u015bci, bo \u015bwiadczy\u0142o to o talencie i gospodarno\u015bci.\n<\/p>\n<p>\n\tW listopadzie ubieg\u0142ego roku, w Bronis\u0142awiu, gmina Dobre pani Urszula Nowakowska zorganizowa\u0142a i poprowadzi\u0142a szkolenie, podczas kt&oacute;rego panie przypomnia\u0142y sobie, jak dawniej dekorowano wn\u0119trza chat na kujawskiej wsi. Do wycinania papierowych dekoracji u\u017cyto wzor&oacute;w- szablon&oacute;w wypo\u017cyczonych z Muzeum Etnograficznego we W\u0142oc\u0142awku. \u017badna z pa\u0144 nie odwa\u017cy\u0142a si\u0119 wycina\u0107 no\u017cycami do strzy\u017cenia owiec. Spod zr\u0119cznych r\u0105k uczestniczek szkolenia &bdquo;wysz\u0142y&rdquo; pi\u0119kne wycinanki, mo\u017ce ozdobi\u0105 wsp&oacute;\u0142czesne wn\u0119trza?\n<\/p>\n<p>\n\tPapierowe wycinanki by\u0142y wa\u017cnym elementem dekoracyjnym wiejskich izb. S\u0105 najciekawsz\u0105 form\u0105 polskiej sztuki ludowej. Nieco zapomniane wracaj\u0105 do \u0142ask. Wycinankowe motywy mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 na plakatach, sto\u0142owych zastawach, w elementach wystroju wn\u0119trz, np. w formie obraz&oacute;w, oprawione w ramy. Warto o nich przypomnie\u0107 i na nowo zachwyci\u0107 si\u0119 ich pi\u0119knem.\n<\/p>\n<p align=\"right\">\n\tLaura Maciejewska\n<\/p>\n<p align=\"right\">\n\tO\/Zarzeczewo\n<\/p>\n<p>\n\t&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kto dzi\u015b pami\u0119ta wycinanki, kt&oacute;re dekorowa\u0142y dawniej wiejskie chaty? Czy zwracamy na nie uwag\u0119 zwiedzaj\u0105c skanseny i muzea? Wycinanki stanowi\u0105 pi\u0119kn\u0105 tradycj\u0119 naszej ludowej kultury, kt&oacute;ra si\u0119ga XIX wieku. Z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":791,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-789","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dziedzictwo-kulturowe"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/20180115_125534.jpg",3264,1836,false],"landscape":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/20180115_125534.jpg",3264,1836,false],"portraits":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/20180115_125534.jpg",3264,1836,false],"thumbnail":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/20180115_125534-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/20180115_125534-300x169.jpg",300,169,true],"large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/20180115_125534-1024x576.jpg",1024,576,true],"1536x1536":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/20180115_125534.jpg",1536,864,false],"2048x2048":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/20180115_125534.jpg",2048,1152,false],"botiga-extra-large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/20180115_125534.jpg",1140,641,false],"botiga-large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/20180115_125534.jpg",920,518,false],"botiga-big":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/20180115_125534.jpg",575,323,false],"botiga-medium":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/20180115_125534.jpg",380,214,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Justyna Lesiewicz","author_link":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/author\/justyna-lesiewicz\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/category\/dziedzictwo-kulturowe\/\" rel=\"category tag\">DZIEDZICTWO KULTUROWE<\/a>","rttpg_excerpt":"Kto dzi\u015b pami\u0119ta wycinanki, kt&oacute;re dekorowa\u0142y dawniej wiejskie chaty? Czy zwracamy na nie uwag\u0119 zwiedzaj\u0105c skanseny i muzea? Wycinanki stanowi\u0105 pi\u0119kn\u0105 tradycj\u0119 naszej ludowej kultury, kt&oacute;ra si\u0119ga XIX wieku. Z [&hellip;]","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/789","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=789"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/789\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":807,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/789\/revisions\/807"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/791"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=789"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=789"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=789"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}