\n\tWiadomo powszechnie, \u017ce spo\u017cywanie owoców jest bardzo korzystne dla zdrowia. Zawieraj\u0105 one bardzo cenne witaminy, sole mineralne oraz b\u0142onnik i enzymy. W\u0142a\u015bciwo\u015bci te zawdzi\u0119czaj\u0105 wysokiemu poziomowi przeciwutleniaczy, czyli witaminy E oraz selenowi i manganowi, które naprawiaj\u0105 szkody wyrz\u0105dzone przez wolne rodniki.\n<\/p>\n
\n\tW \u015bród bogatej oferty owoców, któr\u0105 oferuj\u0105 nam markety nie znajdziemy tych, którym po\u015bwi\u0119ci\u0107 chc\u0119 niniejszy artyku\u0142, to owoce, z których korzysta\u0142y nasze prababcie i babcie, a wspó\u0142czesne pokolenia o nich zapomnia\u0142y. Na uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 tutaj owoce: jarz\u0119biny, czarnego bzu, tarniny, derenia jadalnego, morwy.\n<\/p>\n
<\/p>\n
\n\tJarz\u0119bina<\/strong> – to potoczna nazwa jarz\u0105bu pospolitego, jej pi\u0119kne czerwone owoce to nie tylko idealny materia\u0142 na korale, ale tak\u017ce cenne \u017aród\u0142o karotenu, którego zawieraj\u0105 dwa razy wi\u0119cej ni\u017c marchew. Jarz\u0119bina kryje te\u017c w sobie du\u017co witaminy C, E, P, K, PP. Surowe owoce s\u0105 niejadalne i gorzkie ze wzgl\u0119du na zawarto\u015b\u0107 kwasu parasorbowego, dlatego najlepsze zbiory to te po kilkudniowych przymrozkach, aby w domowych warunkach przyspieszy\u0107 rozk\u0142ad kwasu, nale\u017cy owoce przemrozi\u0107 kilka dni w lodówce lub podda\u0107 obróbce termicznej, np. blanszowaniu. Owoce jarz\u0119biny wchodz\u0105 w sk\u0142ad wielu mieszanek zio\u0142owych, s\u0105 równie\u017c sk\u0142adnikiem preparatów wzmacniaj\u0105cych i witaminowych, stosowanych zapobiegawczo przeciw grypie i przezi\u0119bieniu.\n<\/p>\n \n\tTarnina<\/strong> – inaczej \u015bliwa tarnina, znana tak\u017ce jako tarka, ciarka, \u017carno\u015bliwa, to pospolity i niewymagaj\u0105cy krzew, który mo\u017cna spotka\u0107 w ca\u0142ej Polsce. Jej ma\u0142e fioletowe owoce pokryte niebieskawym nalotem nadaj\u0105 si\u0119 do spo\u017cycia wy\u0142\u0105cznie po przemro\u017ceniu, wtedy \u0142atwiej oddzieli\u0107 pestk\u0119 od owocu. Co cennego znajdziemy w tarninie? Tarnina ma podobne dzia\u0142anie jak borówka czernica, zawiera garbniki, które maj\u0105 dzia\u0142anie przeciwzapalne oraz w\u0142a\u015bciwo\u015bci zapieraj\u0105ce, mo\u017ce by\u0107 stosowana u ma\u0142ych dzieci przy biegunce.\n<\/p>\n \n\tOwoce pigwowca japo\u0144skiego<\/strong> – s\u0105 \u017có\u0142te, maj\u0105 \u015brednic\u0119 2–5 cm, s\u0105 aromatyczne, zawieraj\u0105 du\u017co witaminy C i pektyn, podobnie jak poprzednie owoce nie nadaj\u0105 si\u0119 do jedzenia tu\u017c po zerwaniu, wymagaj\u0105 przetworzenia. U\u017cywa si\u0119 ich do przygotowania konfitur, d\u017cemów, nalewek, galaretek ze wzgl\u0119du na oryginalny smak i aromat oraz bogactwo witamin (wielokrotnie wi\u0119cej witaminy C ni\u017c cytryna). Maj\u0105 te\u017c zastosowanie w lecznictwie – dzia\u0142aj\u0105 och\u0142adzaj\u0105co, koj\u0105co, powlekaj\u0105co i rozmi\u0119kczaj\u0105co. Pomagaj\u0105 w stanach zapalnych jamy ustnej, gard\u0142a, \u017co\u0142\u0105dka, a zewn\u0119trznie w gojeniu stanów zapalnych spojówek, odmro\u017ce\u0144, zajadów.\n<\/p>\n \n\tMorwa bia\u0142a<\/strong> – otrzyma\u0142a miano ,,ro\u015blinnego skarbu” za jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci zdrowotne i bogactwo sk\u0142adników. Owoce morwy pojawiaj\u0105 si\u0119 pod koniec lipca, maj\u0105 s\u0142odki smak gdy\u017c zawieraj\u0105 glukoz\u0119, maltoz\u0119, fruktoz\u0119 oraz kwasy organiczne (cytrynowy i jab\u0142kowy). S\u0105 równie\u017c bogactwem flawonoidów – zwi\u0105zków usuwaj\u0105cych z organizmu wolne rodniki, o dzia\u0142aniu przeciwnowotworowym. Dzi\u0119ki du\u017cej zawarto\u015bci pektyn wp\u0142ywaj\u0105 na prawid\u0142owe funkcjonowanie jelit, poprzez popraw\u0119 perystaltyki. Zawarte garbniki dzia\u0142aj\u0105 \u015bci\u0105gaj\u0105co na b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 przewodu pokarmowego. Szczególnie polecane s\u0105 \u015bwie\u017ce owoce przy chorobach wrzodowych \u017co\u0142\u0105dka i dwunastnicy. \u015awie\u017cy sok polecany jest przy anemii, obfitych krwawieniach, a tak\u017ce dolegliwo\u015bciach sercowo-naczyniowych.\n<\/p>\n \n\tCzarny be<\/strong>z – zwany te\u017c dzikim bzem, hyczk\u0105, bia\u0142ym bzem, bzem aptecznym od dawna wykorzystywany by\u0142 przez naszych przodków do leczenia najrozmaitszych chorób. Owoce czarnego bzu zawieraj\u0105 kwasy m.in. choinowy, octowy, jab\u0142kowy, witaminy C, H, z grupy B, karoten, sole mineralne (wap\u0144, potas, glin, \u017celazo, sód) garbniki, antocyjany, pektyny, w\u0119glowodany. Czarny bez z\u0142agodzi objawy przezi\u0119bienia, wzmocni odporno\u015b\u0107 organizmu i uczyni go mniej podatnym na ró\u017cnego rodzaju infekcje. Przetwory z czarnego bzu chroni\u0105 nasze komórki i zapewniaj\u0105 im d\u0142u\u017csz\u0105 \u017cywotno\u015b\u0107, poprzez zdolno\u015b\u0107 do wi\u0105zania wolnych rodników. Standaryzowane ekstrakty z owoców czarnego bzu wykazywa\u0142y dzia\u0142anie bakteriobójcze oraz zdolno\u015b\u0107 wi\u0105zania si\u0119 flawonoidów zawartych w ekstrakcie z wirusem grypy, co uniemo\u017cliwia wirusowi wnikni\u0119cie do komórek gospodarza.\n<\/p>\n \n\tDere\u0144 jadalny<\/strong> – to ro\u015blina, której w\u0142a\u015bciwo\u015bci lecznicze s\u0105 doceniane od wieków, ro\u015bnie w lasach i zaro\u015blach jako krzew lub niewielkie drzewo. Czerwone wyd\u0142u\u017cone owoce charakteryzuj\u0105 si\u0119 cierpkim smakiem, porównywanym do \u017curawiny lub wi\u015bni. Dere\u0144 stosowany by\u0142 jako \u015brodek zapobiegaj\u0105cy i lecz\u0105cy anemi\u0119. Wspó\u0142cze\u015bnie poleca si\u0119 go w dolegliwo\u015bciach \u017co\u0142\u0105dkowych. Owoce derenia zawieraj\u0105 wiele pierwiastków mineralnych, przede wszystkim \u017celaza, a tak\u017ce potasu, fosforu, magnezu, cynku. Czerwone odmiany derenia s\u0105 bogatym \u017aród\u0142em antocyjanów. Wspó\u0142czesne badania naukowe dowiod\u0142y, \u017ce antocyjany zawarte w owocach derenia jadalnego wykazuj\u0105 dzia\u0142anie przeciwnowotworowe, jak równie\u017c skutecznie zapobiegaj\u0105 rozwojowi stanów zapalnych w organizmie. Owoce derenia po przemro\u017ceniu mo\u017cna spo\u017cywa\u0107 na surowo lub wykorzysta\u0107 do zrobienia konfitur, d\u017cemów, nalewek. S\u0142ynna dereniówka traktowana jest tak\u017ce jako lek na podagr\u0119.\n<\/p>\n \n\tDzika ró\u017ca<\/strong> – owoce tego rodzimego krzewu to najbogatsze \u017aród\u0142o witaminy C, maj\u0105 jej prawie 17 razy wi\u0119cej ni\u017c cytryna. Witamina C odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 we wzmacnianiu odporno\u015bci. Oprócz witaminy C znajdziemy w jej owocach witaminy K, E, wit. z grupy B oraz likopen, beta-karoten, \u017celazo, magnez, wap\u0144, fosfor. Ostatnie badania wykazuj\u0105, \u017ce zmielone suszone owoce maj\u0105 silne dzia\u0142anie przeciwzapalne. Owoce mog\u0105 stanowi\u0107 dodatek do konfitur, ale najcenniejsze s\u0105 soki oraz same suszone owoce, które po zmieleniu mo\u017cna doda\u0107 do owsianki lub koktajli zbo\u017cowo-warzywnych, a tak\u017ce zaparza\u0107 smaczn\u0105 herbatk\u0119.\n<\/p>\n \n\tA oto kilka przepisów z omawianych owoców:\n<\/p>\n \n\tDereniówka<\/strong>\n<\/p>\n \n\tSk\u0142adniki: 500 g dojrza\u0142ych lub przejrza\u0142ych owoców derenia (mo\u017cna da\u0107 nawet wi\u0119cej, tyle, ile zmie\u015bci si\u0119 w s\u0142oiku z alkoholem), 250 ml spirytusu 96%, 250 ml wódki 40% (lub zamiast powy\u017cszych – pó\u0142 litra spirytusu nalewkowego 70%), 300–500 g cukru (w zale\u017cno\u015bci od upodoba\u0144 – ja b\u0119d\u0119 u\u017cywa\u0107 350 g, mam do\u015b\u0107 s\u0142odkie owoce).\n<\/p>\n \n\tWykonanie: dojrza\u0142e owoce derenia mia\u017cd\u017cymy lub nak\u0142uwamy, \u017ceby wypu\u015bci\u0142y wi\u0119cej soku. Nie drylujemy dajemy owoc w ca\u0142o\u015bci. Owoce wsypujemy do wyparzonego s\u0142oika, zalewamy alkoholem, szczelnie zakr\u0119camy. Pozostawiamy na miesi\u0105c w ciep\u0142ym miejscu, co jaki\u015b czas potrz\u0105saj\u0105c. Po tym czasie przecedzamy nasz\u0105 nalewk\u0119. Do jednego s\u0142oika zlewamy sok z alkoholem, do drugiego – owoce. Na razie s\u0142oik z alkoholem zostawiamy w spokoju. Owoce zasypujemy cukrem, przykrywamy s\u0142ój z owocami np. gaz\u0105 i zostawiamy w ciep\u0142ym miejscu na kilka dni. Co jaki\u015b czas potrz\u0105samy owocami – wypuszcz\u0105 taki cukrowy syrop. Przecedzamy owoce z syropem cukrowym – zlewamy sam syrop – najlepiej zrobi\u0107 to przez gaz\u0119 i dok\u0142adnie odcisn\u0105\u0107 owoce. Syrop mieszamy z alkoholem z drugiego s\u0142oika i odstawiamy do sklarowania na co najmniej tydzie\u0144 (im d\u0142u\u017cej tym lepiej). Po tym czasie przes\u0105czamy alkohol przez filtr (np. filtr do kawy) do szczelnych butelek i odstawiamy na co najmniej 6 miesi\u0119cy, najlepiej rok (a jeszcze lepiej kilka lat).\n<\/p>\n \n\tDegustujemy najlepiej, zupe\u0142nie jak w szlacheckim dworku, na radosnej biesiadzie w towarzystwie wszelakich mi\u0119siw.\n<\/p>\n \n\tDere\u0144 marynowany a’ la oliwki<\/strong>\n<\/p>\n \n\tSk\u0142adniki: 500 g zielonych niedojrza\u0142ych (jeszcze twardych) owoców derenia, 300 ml wody, 300 ml octu, sól, 3 \u0142y\u017ceczki cukru, go\u017adziki, pieprz, listki laurowe.\n<\/p>\n \n\tWykonanie: owoce myjemy, \u0142\u0105czymy wszystkie sk\u0142adniki i doprowadzamy powoli do wrzenia. Gotujemy poni\u017cej 1 minuty na wolnym ogniu (przy d\u0142u\u017cszym gotowaniu dere\u0144 si\u0119 rozpadnie). Nak\u0142adamy do wyparzonych s\u0142oików i pasteryzujemy jeszcze przez 10 minut.\n<\/p>\n \n\tD\u017cem z jarz\u0119bin<\/strong>y\n<\/p>\n \n\tSk\u0142adniki: 1 kg jarz\u0119biny, ½ kg kwa\u015bnych jab\u0142ek, 1 kg cukru.\n<\/p>\n \n\tWykonanie: jarz\u0119bin\u0119 nale\u017cy oczy\u015bci\u0107 z ga\u0142\u0105zek, przemrozi\u0107 – ju\u017c wiecie dlaczego. Jab\u0142ka kroimy w niewielk\u0105 kostk\u0119, uk\u0142adamy warstwami zasypuj\u0105c cukrem. Garnek z jab\u0142kami nale\u017cy przykry\u0107 i odstawi\u0107 w ch\u0142odne miejsce na dwie doby (w ten sam sposób przygotowujemy d\u017cem jab\u0142kowy, dzi\u0119ki temu czas gotowania skraca si\u0119 do 40 minut). Po dwóch dniach owoce jarz\u0119biny nale\u017cy wrzuci\u0107 do garnka z niewielk\u0105 ilo\u015bci\u0105 wody, gotujemy, gdy owoce zaczn\u0105 p\u0119ka\u0107 dodajemy jab\u0142ka i delikatnie mieszamy pilnuj\u0105c, by d\u017cem si\u0119 nie przypali\u0142. Gotujemy do zeszklenia owoców. Gor\u0105cy d\u017cem przek\u0142adamy do wyparzonych s\u0142oików.\n<\/p>\n \n\tJarz\u0119bina do mi\u0119s<\/strong>\n<\/p>\n \n\tSk\u0142adniki: ½ kg jarz\u0119biny, ½ kg jab\u0142ek, \u0142y\u017ceczka imbiru, ½ \u0142y\u017ceczki chili, 1–2 z\u0105bki czosnku, 1 szkl. cukru, ok. 1\/3 opakowania rodzynek (drobnych).\n<\/p>\n \n\tWykonanie: jarz\u0119bin\u0119 nale\u017cy przemrozi\u0107. Jab\u0142ka kroimy w drobn\u0105 kostk\u0119. Po\u0142ow\u0119 owoców wrzucamy do garnka, zasypujemy cukrem, gotujemy przez ok. 1½ godziny, po tym czasie rozgotowan\u0105 „pa\u0107k\u0119” przecieramy przez sito w celu pozbycia si\u0119 skórek. Przecier ponownie gotujemy ok. 10 min. z reszt\u0105 jab\u0142ek i jarz\u0119biny, przeci\u015bni\u0119tym przez prask\u0119 czosnkiem, chili, rodzynkami. Pod koniec duszenia mo\u017cna doda\u0107 \u0142y\u017ceczk\u0119 octu – nadaje si\u0119 wtedy do dziczyzny.\n<\/p>\n \n\tNalewka z jarz\u0119biny (lecznicza)<\/strong>\n<\/p>\n \n\tna biegunki, nie\u017cyt jelit\n<\/p>\n \n\tSk\u0142adniki: 30 dag jarz\u0119biny, 3–4 suszone daktyle, 10 rodzynek, 3 \u0142y\u017cki cukru, 100 ml spirytusu, 100 ml brandy, 0,8 l wódki.\n<\/p>\n \n\tWykonanie: jarz\u0119bin\u0119 nale\u017cy przemrozi\u0107. Owoce zasypa\u0107 cukrem, zala\u0107 spirytusem i po\u0142ow\u0105 wódki. Po 4 tyg. nale\u017cy zla\u0107 alkohol, zakr\u0119ci\u0107 butelk\u0119, odstawi\u0107. Owoce ponownie zala\u0107 reszt\u0105 wódki, odstawi\u0107 na tydzie\u0144. Po tym czasie owoce nale\u017cy odcedzi\u0107, odcisn\u0105\u0107, odcedzony alkohol po\u0142\u0105czy\u0107 z brandy. Zla\u0107 do butelek, odstawi\u0107 w ch\u0142odne miejsce na pó\u0142 roku.\n<\/p>\n \n\tNalewka z jarz\u0119biny – jarz\u0119binówka<\/strong>\n<\/p>\n \n\tSk\u0142adniki: 1 kg jarz\u0119biny, 1 litr spirytusu, 1 litr wody, 1 kg cukru, sok z jednej cytryny.\n<\/p>\n \n\tWykonanie: jarz\u0119bin\u0119 nale\u017cy przemrozi\u0107, zblanszowa\u0107 (do ciep\u0142ych owoców alkohol lepiej przeniknie). Owoce wsypujemy do du\u017cego s\u0142oja, zasypujemy cukrem, zalewamy sokiem z cytryny oraz roztworem (½ l spirytusu+ ½ l wody). Odstawiamy na 3 tyg. Po tym czasie odcedzamy owoce i ponownie zalewamy takim samym roztworem, jak poprzednio. Po kolejnych trzech tygodniach mieszamy oba zlane alkohole. Jarzebinówka b\u0119dzie gotowa na grudniowe zimne wieczory.\n<\/p>\n \n\tSok (syrop) z owoców czarnego bzu<\/strong>\n<\/p>\n \n\tSk\u0142adniki: 1 kg owoców bzu, 1 kg cukru, woda.\n<\/p>\n \n\tWykonanie: najlepszy sok z owoców czarnego bzu wychodzi przygotowany w sokoparowniku (sokowniku), bez dwóch zda\u0144. Do dolnego naczynia nalewamy wod\u0119 do odpowiedniego poziomu. Na sitku sokoparownika rozk\u0142adamy owoce i zasypujemy cukrem. Podgrzewamy do jego ca\u0142kowitego rozpuszczenia. Gor\u0105cy sok nalewamy do wyparzonych butelek, zakr\u0119camy i stawiamy do góry dnem.\n<\/p>\n \n\tGra\u017cyna Miko\u0142ajewska \n<\/p>\n \n\tKujawsko-Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego\n<\/p>\n \n\tFot. archiwum redakcji<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wiadomo powszechnie, \u017ce spo\u017cywanie owoców jest bardzo korzystne dla zdrowia. Zawieraj\u0105 one bardzo cenne witaminy, sole mineralne oraz b\u0142onnik i enzymy. W\u0142a\u015bciwo\u015bci te zawdzi\u0119czaj\u0105 wysokiemu poziomowi przeciwutleniaczy, czyli witaminy E […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":756,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,36],"tags":[],"class_list":["post-754","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dziedzictwo-kulinarne","category-wiejskie-siolo"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/IGP5939-kopia.jpg",2905,2386,false],"landscape":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/IGP5939-kopia.jpg",2905,2386,false],"portraits":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/IGP5939-kopia.jpg",2905,2386,false],"thumbnail":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/IGP5939-kopia-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/IGP5939-kopia-300x246.jpg",300,246,true],"large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/IGP5939-kopia-1024x841.jpg",1024,841,true],"1536x1536":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/IGP5939-kopia.jpg",1536,1262,false],"2048x2048":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/IGP5939-kopia.jpg",2048,1682,false],"botiga-extra-large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/IGP5939-kopia.jpg",1140,936,false],"botiga-large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/IGP5939-kopia.jpg",920,756,false],"botiga-big":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/IGP5939-kopia.jpg",575,472,false],"botiga-medium":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/IGP5939-kopia.jpg",380,312,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Justyna Lesiewicz","author_link":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/author\/justyna-lesiewicz\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"DZIEDZICTWO KULINARNE<\/a> Wiejskie sio\u0142o<\/a>","rttpg_excerpt":"Wiadomo powszechnie, \u017ce spo\u017cywanie owoców jest bardzo korzystne dla zdrowia. Zawieraj\u0105 one bardzo cenne witaminy, sole mineralne oraz b\u0142onnik i enzymy. W\u0142a\u015bciwo\u015bci te zawdzi\u0119czaj\u0105 wysokiemu poziomowi przeciwutleniaczy, czyli witaminy E […]","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/754","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=754"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/754\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":758,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/754\/revisions\/758"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/756"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=754"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=754"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=754"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}