{"id":3575,"date":"2025-05-07T15:06:48","date_gmt":"2025-05-07T13:06:48","guid":{"rendered":"https:\/\/row.kpodr.pl\/?p=3575"},"modified":"2025-05-07T15:06:48","modified_gmt":"2025-05-07T13:06:48","slug":"jak-powiazac-stare-z-nowym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/2025\/05\/07\/jak-powiazac-stare-z-nowym\/","title":{"rendered":"Jak powi\u0105za\u0107 stare z nowym?"},"content":{"rendered":"

 <\/p>\n

O gin\u0105cych zawodach uda\u0142o mi si\u0119 ostatnio napisa\u0107 wiele. Pora, aby te wcze\u015bniejsze tre\u015bci odnie\u015b\u0107 do rzeczywisto\u015bci. Przedstawi\u0119 Pa\u0144stwu sylwetk\u0119 osoby, kt\u00f3ra wykorzystuje umiej\u0119tno\u015bci z dawnych lat, dostosowuj\u0105c je do obecnych potrzeb.<\/p>\n

Zaczn\u0119 od kr\u00f3tkiego przypomnienia historii w\u0142oc\u0142awskiego fajansu. Pierwsza fabryka powsta\u0142a w 1873 roku, z biegiem lat fabryk by\u0142o wi\u0119cej. W czasach przedwojennych postrzegano fajans jako gorsz\u0105 wersj\u0119 ceramiki. Po wojnie, dzi\u0119ki zaanga\u017cowaniu absolwenta Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie, Antoniego Buszka, kt\u00f3ry do sztuki ludowej przywi\u0105zywa\u0142 wielk\u0105 wag\u0119, wyroby z W\u0142oc\u0142awka nabra\u0142y regionalnego charakteru. Z rozmachem zacz\u0119\u0142y si\u0119 tak\u017ce szkolenia malarek. Lata 90. i czas przemian ustrojowych w Polsce po\u0142o\u017cy\u0142y kres fabrykom fajansu i porcelany. Jednak od 2002 roku nast\u0105pi\u0142a reaktywacja i dzi\u015b we W\u0142oc\u0142awku funkcjonuje fajansowa manufaktura, a jej wyroby ciesz\u0105 si\u0119 ogromn\u0105 popularno\u015bci\u0105. Za\u015b stare wyroby fajansowe sta\u0142y si\u0119 cennymi pami\u0105tkami i atrakcyjn\u0105 zdobycz\u0105.<\/p>\n

Jedn\u0105 z malarek dawniejszych fabryk fajansu jest Krystyna Zagrabska<\/strong>, mieszkaj\u0105ca we W\u0142oc\u0142awku. Od urodzenia w 1963 roku mieszka\u0142a jednak w Che\u0142micy Ma\u0142ej (gmina Fabianki), na pograniczu Kujaw i Ziemi Dobrzy\u0144skiej. Do dzi\u015b nie rozsta\u0142a si\u0119 z rodzinnym siedliskiem. Tak wi\u0119c \u201e\u017cyje na dwa domy\u201d. W Che\u0142micy ma pi\u0119kny ogr\u00f3d, a we W\u0142oc\u0142awku sp\u0119dza ch\u0142odne dni jesienno-zimowe. Pani Krystyna to wsp\u00f3\u0142czesny tw\u00f3rca ludowy w pe\u0142nym tego s\u0142owa znaczeniu. I nie mam tu na my\u015bli jedynie tego, \u017ce jest utytu\u0142owan\u0105 artystk\u0105, nale\u017c\u0105c\u0105 od prawie 30 lat do Stowarzyszenia Tw\u00f3rc\u00f3w Ludowych w Lublinie, zrzeszaj\u0105cego artyst\u00f3w z ca\u0142ej Polski. Pani Krystyna, tak jak w tytule artyku\u0142u, po\u0142\u0105czy\u0142a \u201estare z nowym\u201d. Jest zawodow\u0105 malark\u0105 \u2013 zdobnikiem ceramiki i fajansu. Uko\u0144czy\u0142a w tym kierunku szko\u0142\u0119 zawodow\u0105, do kt\u00f3rej na pocz\u0105tku nie chciano jej przyj\u0105\u0107. Dlaczego? Mia\u0142a \u015bwiadectwo z czerwonym paskiem. By\u0142a \u201eza dobra\u201d. Wspomn\u0119, \u017ce wcze\u015bniej zosta\u0142a przyj\u0119ta do plastycznej szko\u0142y \u015bredniej w Bydgoszczy. Jednak kuzynka pokaza\u0142a jej malowanie na fajansie i to j\u0105 urzek\u0142o. Ma bowiem, jak to si\u0119 m\u00f3wi, artystyczn\u0105 dusz\u0119. W prostocie ludowych wzor\u00f3w dostrzeg\u0142a niezwyk\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra zdeterminowa\u0142a jej \u017cycie. Wiele razy by\u0142a przez r\u00f3\u017cne osoby, tak\u017ce przeze mnie, pytana, czy nie \u017ca\u0142uje tej decyzji \u2013 rezygnacji z liceum plastycznego w Bydgoszczy na rzecz zwyk\u0142ej \u201ezawod\u00f3wki\u201d we W\u0142oc\u0142awku. Jednak pani Krystyna za ka\u017cdym razem odpowiada: \u201eNie \u017ca\u0142uj\u0119. By\u0142 to dobry wyb\u00f3r\u201d. Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 jej dorobkowi uwa\u017cam, \u017ce ma racj\u0119.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Krystyna Zagrabska<\/strong> podczas pracy w swoim mieszkaniu we W\u0142oc\u0142awku (Fot. A. Dykczy\u0144ska)<\/p>\n

Malowanie na fajansie to nie jedyna umiej\u0119tno\u015b\u0107 pani Zagrabskiej. Od dziecka lubi\u0142a rob\u00f3tki r\u0119czne. To bardzo kobiece zaj\u0119cie. Tajniki haftowania, szyde\u0142kowania, robienia na drutach przekaza\u0142a jej mama. Kiedy\u015b by\u0142o to standardem, ka\u017cda m\u0142oda dziewczyna uczy\u0142a si\u0119 tego od swoich mam i bab\u0107. Jednym przychodzi\u0142o to z \u0142atwo\u015bci\u0105, inne nie czu\u0142y klimatu, ale umiej\u0119tno\u015bci by\u0142y przydatne w \u017cyciu codziennym. Dla pani Krystyny by\u0142a to przyjemno\u015b\u0107. To zami\u0142owanie zaowocowa\u0142o uko\u0144czeniem profesjonalnych kurs\u00f3w hafciarskich I i II stopnia, prowadzonych przez utytu\u0142owane w\u0142oc\u0142awskie tw\u00f3rczynie, dzi\u015b ju\u017c niestety nie\u017cyj\u0105ce, p.p. Regin\u0119 Majchrzak i Iren\u0119 Najdek. Dzi\u0119ki temu jest jedn\u0105 z nielicznych specjalistek \u2013 mistrzyni\u0105 od haftu kujawskiego. Dzisiaj to ona prowadzi kursy, bierze udzia\u0142 w r\u00f3\u017cnych projektach, wsp\u00f3\u0142pracuje z Muzeum Etnograficznym. Hafciarstwo by\u0142o pierwszym krokiem do zapoznania si\u0119 z elementami kujawskiego stroju ludowego, o kt\u00f3rym r\u00f3wnie\u017c wie bardzo du\u017co.<\/p>\n

\"\" \"\"<\/p>\n

Eksponaty z wystawy monograficznej pt. \u201eHaftowane, malowane \u2013 pi\u0119kno ludowego zdobnictwa w tw\u00f3rczo\u015bci Krystyny Zagrabskiej\u201d w Muzeum Etnograficznym we W\u0142oc\u0142awku (Fot. A. Dykczy\u0144ska)<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Stroje ozdobione przez artystk\u0119 mo\u017cna podziwia\u0107 na wystawie w Muzeum Etnograficznym we W\u0142oc\u0142awku (Fot. A. Dykczy\u0144ska)<\/p>\n

Kolejna pasja pani Krystyny to fotografia. Robi mas\u0119 zdj\u0119\u0107, nad czym ubolewa nieraz jej m\u0105\u017c. Cz\u0119sto, podczas wsp\u00f3lnych podr\u00f3\u017cy samochodem prosi go, aby zatrzyma\u0142 si\u0119, bo w\u0142a\u015bnie dostrzeg\u0142a co\u015b wartego uwiecznienia. W jej zdj\u0119ciach wida\u0107 ogromne zami\u0142owanie do przyrody, do pi\u0119kna natury, wiejskich krajobraz\u00f3w, kwiat\u00f3w, ogrodu. Cho\u0107 to zaj\u0119cie amatorskie, artystyczne poruszenia duszy maj\u0105 swoje uj\u015bcie r\u00f3wnie\u017c na tym polu. Szczeg\u00f3lnie upodoba\u0142a sobie zachody s\u0142o\u0144ca, ale, uwaga! \u2013 nie te nad morzem, ale w Che\u0142micy Ma\u0142ej. W zbiorze fotografii, kt\u00f3ry mi udost\u0119pni\u0142a, zobrazowane s\u0105 wszystkie pory roku na wsi. Jest to znamienne, pokazuje, jak silny jest zwi\u0105zek autorki z natur\u0105, z rytmem przyrody, tak charakterystyczny dla ludzi od dzieci\u0144stwa zwi\u0105zanych z wsi\u0105. Pani Krysia potrafi dostrzec subtelne pi\u0119kno ka\u017cdej z p\u00f3r.<\/p>\n

\"\" \"\"<\/p>\n

Pani Krystyna lubi fotografowa\u0107 otaczaj\u0105c\u0105 przyrod\u0119, szczeg\u00f3lnie upodoba\u0142a sobie zachody s\u0142o\u0144ca (Fot. K. Zagrabska)<\/p>\n

Ale wr\u00f3\u0107my do tego, co zapowiedzia\u0142am na wst\u0119pie. Jak po\u0142\u0105czy\u0107 stare z nowym? Pani Krystyna jest czynn\u0105 hafciark\u0105. Tak jak wspomina\u0142am, prowadzi kursy haftu, przekazuj\u0105c m\u0142odszym od siebie t\u0119 ogromn\u0105 dawk\u0119 tradycji ludowych. Sama jest ju\u017c emerytk\u0105, jednak bynajmniej nie pr\u00f3\u017cnuje. Opr\u00f3cz kurs\u00f3w potrafi r\u00f3wnie\u017c przemyci\u0107 motywy haftu kujawskiego do przestrzeni publicznej. I tak haft kujawski znalaz\u0142 si\u0119 na sztandarze Szko\u0142y Podstawowej w Wilkowicach, nieopodal W\u0142oc\u0142awka. Ciekawy u\u017cytek zrobi\u0142a r\u00f3wnie\u017c ze swoich umiej\u0119tno\u015bci malowania fajansowych wzor\u00f3w. Ozdabia nimi mi\u0119dzy innymi miejsca u\u017cyteczno\u015bci publicznej we W\u0142oc\u0142awku. Jej dzie\u0142a mo\u017cemy podziwia\u0107 w Sali Tradycji w Centrum Kultury \u201eBrowar B\u201d, Miejskiej Jad\u0142odajni \u201eU \u015awi\u0119tego Antoniego\u201d, Karczmie Kujawskiej (obecnie Restauracja \u201eKacze Sekrety\u201d przy ul. Okrzei), a tak\u017ce na \u0142awkach stoj\u0105cych w parku na S\u0142odowie. Podczas zesz\u0142orocznych targ\u00f3w Dni Otwartych Drzwi w Oddziale naszego O\u015brodka w Zarzeczewie, udekorowa\u0142a jeden z samochod\u00f3w naszego corocznego wystawcy \u2013 salonu Toyota Jaworski Auto we W\u0142oc\u0142awku. To by\u0142 hit! Auto do dzi\u015b prezentuje si\u0119 pi\u0119knie. Poza tym pani Krysia odwzorowuje motywy fajansowe na pisankach, bombkach, kartkach okoliczno\u015bciowych, zak\u0142adkach do ksi\u0105\u017cek, drewnianych szkatu\u0142kach, fili\u017cankach, naczyniach blaszanych \u2013 czyli drobiazgach, kt\u00f3re mog\u0105 przyozdobi\u0107 nasze domy b\u0105d\u017a sta\u0107 si\u0119 oryginalnym upominkiem. To nie koniec. Pani Krysia fajansowe ornamenty, z wykorzystaniem wodoodpornych farb, nanosi na odzie\u017c. Na zam\u00f3wienie pomaluje zar\u00f3wno t-shirt, d\u017cinsy, jak i eleganck\u0105 sukni\u0119 na specjalne okazje. Inwencja tw\u00f3rcza nie ma granic\u2026<\/p>\n

Niedawno go\u015bcili\u015bmy pani\u0105 Zagrabsk\u0105 w Zarzeczewie. Wsp\u00f3lnie ze mn\u0105 by\u0142a bohaterk\u0105 jednego ze szkole\u0144 na temat gin\u0105cych zawod\u00f3w. Przedstawicielki okolicznych KGW oraz doradcy mogli zaznajomi\u0107 si\u0119 z jej tw\u00f3rczo\u015bci\u0105, a jednocze\u015bnie sprawdzi\u0107 swoje artystyczne mo\u017cliwo\u015bci. Przedwielkanocny czas wykorzystali\u015bmy na zorganizowanie spotkania po\u0142\u0105czonego z warsztatami z malowania pisanek wzorami fajansowymi, kt\u00f3re wprawdzie nie nawi\u0105zywa\u0142y do kujawskich kraszanek, ale wzory na nich by\u0142y rodzime. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni arty\u015bci ludowi, kt\u00f3rymi na chwil\u0119 r\u00f3wnie\u017c i my si\u0119 stali\u015bmy, nie poprzestaj\u0105 bowiem na tradycyjnych formach\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 i materia\u0142ach. Pod okiem naszej artystki stworzyli\u015bmy prawdziwe \u201edzie\u0142a sztuki\u201d, w sam raz do wykorzystania w \u015bwi\u0105tecznych aran\u017cacjach. I to w\u0142a\u015bnie by\u0142 ten przys\u0142owiowy most mi\u0119dzy \u201estarym\u201d a \u201enowym\u201d. Przekroczyli\u015bmy go dzi\u0119ki pani Krystynie.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Warsztaty zdobienia pisanek wzorami fajansowymi podczas szkolenia nt. gin\u0105cych zawod\u00f3w w Oddziale KPODR w Zarzeczewie (Fot. A. Dykczy\u0144ska)<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Pisanka ozdobiona przez pani\u0105 Krystyn\u0119 (Fot. J. Szcz\u0119sna-Kulewska)<\/p>\n

Co jeszcze mog\u0119 powiedzie\u0107 o pani Krysi? Od lat bierze udzia\u0142 w wystawach, jest laureatk\u0105 wielu konkurs\u00f3w. Nie spos\u00f3b ich tu wszystkich wymieni\u0107. Zosta\u0142a tak\u017ce odznaczona przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odznak\u0105 honorow\u0105 \u201eZas\u0142u\u017cony dla Kultury Polskiej\u201d oraz Br\u0105zowym Medalem \u201eZas\u0142u\u017cony Kulturze Gloria Artis\u201d. Sztuka ludowa i r\u0119kodzie\u0142o nada\u0142o sens jej \u017cyciu, w kt\u00f3rym mog\u0142a si\u0119 w pe\u0142ni realizowa\u0107, wyra\u017ca\u0107 siebie i swoj\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na pi\u0119kno. Jej tw\u00f3rczo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142gra z \u017cyciem rodzinnym. Rodzina jest dla niej najwa\u017cniejsza \u2013 ta, z kt\u00f3rej pochodzi i ta, kt\u00f3r\u0105 sama za\u0142o\u017cy\u0142a. Jest szcz\u0119\u015bliw\u0105 \u017con\u0105, matk\u0105 i babci\u0105. Swoje pasje stara si\u0119 zaszczepi\u0107 m\u0142odszemu pokoleniu. \u017bycz\u0119 jej, aby si\u0119 uda\u0142o, bo nie da si\u0119 przej\u015b\u0107 obok tego artystycznego tsunami oboj\u0119tnie. Sama o sobie m\u00f3wi: \u201eMoje \u017cycie jest szalone, nie mam na nic czasu, dobrze, \u017ce m\u00f3j m\u0105\u017c mnie wspiera, razem wyje\u017cd\u017camy \u2013 P\u0142ock, Kazimierz, Lublin \u2013 warsztaty, targi\u2026\u201d, ale tak\u017ce: \u201eCzuj\u0119 si\u0119 spe\u0142niona, zadowolona z tego, co zrobi\u0142am\u2026 niczego nie \u017ca\u0142uj\u0119\u201d. Czy\u017c ka\u017cdy z nas nie chcia\u0142by powiedzie\u0107 tego samego o swoim \u017cyciu?<\/p>\n

Na zako\u0144czenie chcia\u0142abym zaprosi\u0107 tych, kt\u00f3rzy pragn\u0105 na w\u0142asne oczy przekona\u0107 si\u0119, jakie unikalne dzie\u0142a tworzy nasza w\u0142oc\u0142awska artystka, na wystaw\u0119 monograficzn\u0105 pt. \u201eHaftowane, malowane \u2013 pi\u0119kno ludowego zdobnictwa w tw\u00f3rczo\u015bci Krystyny Zagrabskiej\u201d. Wystaw\u0119 otwarto 30 listopada 2024 roku we w\u0142oc\u0142awskim Muzeum Etnograficznym przy ulicy Bulwary im. Marsza\u0142ka J. Pi\u0142sudskiego 6. Mo\u017cna j\u0105 zwiedza\u0107 do ko\u0144ca maja bie\u017c\u0105cego roku, do czego serdecznie zach\u0119cam!<\/p>\n

Anna Dykczy\u0144ska, KPODR<\/strong><\/p>\n

Opracowano na podstawie:<\/p>\n

\u2013 \u201eHaftowane, malowane \u2013 pi\u0119kno ludowego zdobnictwa w tw\u00f3rczo\u015bci Krystyny Zagrabskiej\u201d, Dorota Kalinowska, Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzy\u0144skiej we W\u0142oc\u0142awku, 2024,<\/p>\n

\u2013 materia\u0142y zebrane podczas wywiadu z p. Krystyn\u0105 Zagrabsk\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  O gin\u0105cych zawodach uda\u0142o mi si\u0119 ostatnio napisa\u0107 wiele. Pora, aby te wcze\u015bniejsze tre\u015bci odnie\u015b\u0107 do rzeczywisto\u015bci. Przedstawi\u0119 Pa\u0144stwu sylwetk\u0119 osoby, kt\u00f3ra wykorzystuje umiej\u0119tno\u015bci z dawnych lat, dostosowuj\u0105c je […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-3575","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dziedzictwo-kulturowe"],"rttpg_featured_image_url":null,"rttpg_author":{"display_name":"Magdalena Kulus","author_link":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/author\/magda\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"DZIEDZICTWO KULTUROWE<\/a>","rttpg_excerpt":"  O gin\u0105cych zawodach uda\u0142o mi si\u0119 ostatnio napisa\u0107 wiele. Pora, aby te wcze\u015bniejsze tre\u015bci odnie\u015b\u0107 do rzeczywisto\u015bci. Przedstawi\u0119 Pa\u0144stwu sylwetk\u0119 osoby, kt\u00f3ra wykorzystuje umiej\u0119tno\u015bci z dawnych lat, dostosowuj\u0105c je […]","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3575","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3575"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3575\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3585,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3575\/revisions\/3585"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3575"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3575"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3575"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}