Planuj\u0105c nasadzenia w ogrodach pierwsz\u0105 i kluczow\u0105 spraw\u0105 jest jego funkcja. Czy ma to by\u0107 ogr\u00f3d ciesz\u0105cy oko, rekreacyjny, wypoczynkowy, czy mo\u017ce u\u017cytkowy – warzywnik, ogr\u00f3dek zio\u0142owy? Z przydomowej uprawy warzyw ostatnio cz\u0119sto rezygnujemy, bo wygodniej kupi\u0107 wszystko w markecie. Tak dzieje si\u0119 nawet na wsiach, gdzie przy domostwach jest przecie\u017c du\u017co miejsca. Istnieje te\u017c alternatywa, czyli po\u0142\u0105czenie funkcji estetycznej i u\u017cytkowej ogrodu, co chcia\u0142abym w tym materiale przybli\u017cy\u0107.<\/p>\n
Dekoracyjne przeznaczenie ogrodu rozumiemy najcz\u0119\u015bciej tak: starannie utrzymany trawnik, perfekcyjnie przyci\u0119te krzewy, uporz\u0105dkowane rabaty z kwitn\u0105cymi, cz\u0119sto egzotycznymi, modnymi kwiatami. Jednak ostatnio, szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d przedstawicieli m\u0142odszych pokole\u0144, pojawi\u0142 si\u0119 nowy trend. Jest to taki spos\u00f3b projektowania, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy funkcj\u0119 ozdobn\u0105 i u\u017cytkow\u0105, czyli melan\u017c estetycznego miejsca do wypoczynku i warzywnika. To po\u0142\u0105czenie zwane jest z j\u0119zyka angielskiego foodscaping <\/em>(czyli dosadzanie ro\u015blin jadalnych w krajobrazie) lub edible landscaping <\/em>(jadalne zagospodarowanie terenu). <\/em>Oznacza praktyk\u0119 integrowania ro\u015blin jadalnych z ozdobnymi krajobrazami. Ogrody urz\u0105dzane w tym duchu to wymieszanie ro\u015blin u\u017cytkowych i ozdobnych lub wykorzystywanie wy\u0142\u0105cznie ro\u015blin u\u017cytkowych. Jest r\u00f3wnie\u017c okre\u015blany jako jadalna architektura krajobrazu. Typowe warzywniki czy sady najcz\u0119\u015bciej usytu\u0142owane s\u0105 w ustronnych miejscach, gdy\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi uwa\u017ca, \u017ce nasadzenia te nie s\u0105 atrakcyjne wizualnie. Taki porz\u0105dek rzeczy wynika te\u017c z naszych tradycji. \u00a0Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce ro\u015bliny jadalne, warzywa czy owoce z powodzeniem mo\u017cemy wkomponowywa\u0107 w rabaty ozdobne. Dzi\u0119ki temu uzyskamy przyjazny, ekologiczny ogr\u00f3d, nie tylko mi\u0142y dla oka, ale b\u0119d\u0105cy dla nas \u017ar\u00f3d\u0142em zdrowej, samodzielnie wyprodukowanej \u017cywno\u015bci.<\/p>\n Jako nasadzenia wykorzystujemy wymienione poni\u017cej warzywa, drzewa i krzewy owocowe, drzewa orzechowe, ale tak\u017ce kwiaty jadalne, zio\u0142a, ro\u015bliny lecznicze. Ponadto foodscaping mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 niemal wsz\u0119dzie: na frontowej dzia\u0142ce rezydencji, na tarasie, a nawet na dachu. Je\u015bli mamy dojrza\u0142y, ju\u017c istniej\u0105cy ogr\u00f3d ozdobny, \u0142atwym sposobem na w\u0142\u0105czenie jadalnych ro\u015blin jest wprowadzenie tych o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach ozdobnych do swoich klomb\u00f3w. Stopniowo b\u0119dziemy w stanie przekszta\u0142ci\u0107 niekt\u00f3re z naszych nieproduktywnych rabat w jadaln\u0105 i u\u017cytkow\u0105 architektur\u0119 krajobrazu.<\/p>\n Jakie gatunki wybra\u0107? Spo\u015br\u00f3d drzew owocowych, nadaj\u0105cych charakteru ogrodowi, mo\u017cna wybra\u0107 jab\u0142onie<\/strong> lub wi\u015bnie<\/strong>, ale s\u0105 one polecane dla do\u015bwiadczonych dzia\u0142kowc\u00f3w. Je\u015bli preferujemy mniejsze drzewka, wytrzyma\u0142e, i wymagaj\u0105ce niewielkiej piel\u0119gnacji, doskona\u0142a b\u0119dzie jarz\u0119bina, rokitnik<\/strong> lub gruszka azjatycka<\/strong>. Dobrze sprawdz\u0105 si\u0119 tak\u017ce krzewy, na przyk\u0142ad bor\u00f3wka wysoka, jagoda kamczacka<\/strong> czy malina<\/strong>. Uzupe\u0142nieniem rabat mog\u0105 by\u0107 tak\u017ce wzbogacaj\u0105ce gleb\u0119 w pr\u00f3chnic\u0119 truskawki<\/strong> czy poziomki<\/strong>. Do ma\u0142ych ogrod\u00f3w, na przyk\u0142ad miejskich, polecany jest mrozoodporny, pn\u0105cy gatunek kiwi<\/strong>. Posiada on pi\u0119kne, r\u00f3\u017cnobarwne li\u015bcie i rodzi mn\u00f3stwo jadalnych s\u0142odkich jag\u00f3d, bardzo bogatych w witamin\u0119 C.<\/p>\n Warzywa r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 by\u0107 elementem dekoracyjnym na rabatach. Oczywi\u015bcie licz\u0105 si\u0119 przede wszystkim nadziemne cz\u0119\u015bci ro\u015blin. To ich kolor, forma, kszta\u0142t decyduj\u0105 o ich miejscu i roli w kompozycji rabaty. Niewidoczne, podziemne cz\u0119\u015bci (np. u warzyw korzeniowych) nie graj\u0105 tu pierwszych skrzypiec. W\u0142a\u015bciwie mo\u017cemy wprowadzi\u0107 do kompozycji ka\u017cde warzywo. Jest jednak pewna grupa szczeg\u00f3lnie polecanych przez specjalist\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 projektowaniem. Pierwsz\u0105 przytocz\u0119 kalarepk\u0119<\/strong>. Szczeg\u00f3lnie warta polecenia jest odmiana \u2018Kalibiri\u2019 (Kolibri) o fioletowych g\u0142\u00f3wkach i fioletowym wybarwieniu \u0142odyg. Wprowadzi na rabat\u0119 niebanalny kolor. \u015awietnie prezentuje si\u0119 zar\u00f3wno w uprawie rz\u0119dowej, jak i sadzona w nieregularnych grupach po kilka sztuk. Czosnek szczypiorek<\/strong> (Allium schoenoprasum) wygl\u0105da niczym ozdobna trawa. Na rabacie tworzy k\u0119piasty element nadaj\u0105cy dynamizmu ca\u0142ej kompozycji. Szczeg\u00f3lnie warta polecenia jest odmiana Pink Perfection o r\u00f3\u017cowych kwiatach. Nie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 sa\u0142aty<\/strong>. Bogactwo jej form sprawia, \u017ce jest to jeden z podstawowych gatunk\u00f3w do aran\u017cowania rabat w duchu edible landscaping. Jej kulisty, do\u015b\u0107 regularny kszta\u0142t \u015bwietnie dope\u0142nia mniej regularne formy innych warzyw. Mo\u017cna wybiera\u0107 z szerokiej gamy odmian o r\u00f3\u017cnorodnych kolorach np. neonowo zielona Tom Thumb, wybarwiona na br\u0105z Little Red Gem czy Red Salad Bowl, czy intensywnie zielona Lettony. Cebula zwyk\u0142a lub szalotka \u2013 <\/strong>jej ukszta\u0142towanie, podobnie jak w przypadku czosnku szczypiorku, przywodzi na my\u015bl \u015bredniej wielko\u015bci trawy ozdobne i dok\u0142adnie tak mo\u017cna jej u\u017cy\u0107 na rabatach. Mo\u017cemy tak\u017ce wybra\u0107 nietypowo wygl\u0105daj\u0105c\u0105 cebul\u0119 egipsk\u0105 (wielopi\u0119trow\u0105)<\/strong>, kt\u00f3ra jest ro\u015blin\u0105 wieloletni\u0105. Jej szczypior pojawia si\u0119 ju\u017c wczesn\u0105 wiosn\u0105. Wytwarza ona, opr\u00f3cz podziemnych, ostrych w smaku cebul, ma\u0142e cebulki na nadziemnych p\u0119dach kwiatowych \u2013 te s\u0105 delikatniejsze w smaku i mog\u0105 by\u0107 umiejscowione pi\u0119trowo (do trzech \u201ekondygnacji\u201d). Ro\u015blina ta wype\u0142ni grz\u0105dk\u0119, gdy zbierzemy ju\u017c inne, jednoroczne jarzyny. Por<\/strong> z kolei to du\u017ce, mocne warzywo, kt\u00f3re pomo\u017ce zbudowa\u0107 zr\u00f3wnowa\u017con\u0105 struktur\u0119 rabaty. Dla ciekawszego efektu warto si\u0119gn\u0105\u0107 po oryginaln\u0105 odmian\u0119 Cumbria Sammy x Cross. Jej li\u015bcie s\u0105 osadzone symetrycznie na \u0142odydze i wyginaj\u0105 si\u0119 \u0142ukowato ku do\u0142owi, co daje niezwyk\u0142y, plastyczny efekt. Groszek cukrowy lub \u0142uskowy<\/strong> to propozycja pn\u0105cza. Polecane s\u0105 odmiany o ciekawym wybarwieniu str\u0105czk\u00f3w, jak fioletowa odmiana Shiraz. Wieloletni rabarbar<\/strong> to doskona\u0142y produkt na kompot, dobrze zapami\u0119tany przeze mnie z dzieci\u0144stwa, oraz jako dodatek do ciast. Mocne, nieregularne li\u015bcie i czerwonawe \u0142odygi wygl\u0105daj\u0105 \u015bwietnie na ogrodowych rabatach.\u00a0 Buraczki li\u015bciowe<\/strong> s\u0105 podstaw\u0105 aran\u017cacji. To pi\u0119kne warzywa o wybarwiaj\u0105cych si\u0119 \u0142odygach. Mo\u017cna si\u0119gn\u0105\u0107 po intensywnie czerwony Rhubarb Chard Bali, \u017c\u00f3\u0142ty Canary Yellow, czy wreszcie kremowy Lukullus. Odmiany mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c miesza\u0107 ze sob\u0105. Jarmu\u017c<\/strong> \u2013 staropolskie warzywo, kr\u00f3l \u201ejadalnych rabat\u201d jest ro\u015blin\u0105 dwuletni\u0105. Jako mocne, wysokie warzywo nadaje struktur\u0119 rabacie. Oto najciekawsze odmiany: Scarlet o fioletowych \u0142odygach, mocny, ciemny Black Tuscany zwany czarn\u0105 kapust\u0105. Jarmu\u017c, opr\u00f3cz tradycyjnego wykorzystania, stanowi doskona\u0142\u0105 baz\u0119 do pysznych koktajli (smoothie), poprzez dodanie innych sk\u0142adnik\u00f3w, np. truskawek, jag\u00f3d. Razem z fasol\u0105 wielokwiatow\u0105<\/strong> i papryk\u0105 <\/strong>jarmu\u017c jest \u00a0tak samo dekoracyjny, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 kwiat\u00f3w jednorocznych i wieloletnich. Kolejna propozycja wieloletnich gatunk\u00f3w to sp\u00f3dnica (Sium sisarum), <\/strong>kt\u00f3ra ma s\u0142odki i d\u0142ugi bia\u0142y korze\u0144 przypominaj\u0105cy pasternak. Korze\u0144 topinambura <\/strong>ma smak karczocha i jest bardzo bogaty we fruktany \u2013 uwa\u017cane za prebiotyki, kt\u00f3re przyczyniaj\u0105 si\u0119 do zachowania r\u00f3wnowagi flory jelitowej. Jest r\u00f3wnie\u017c wspania\u0142ym substytutem ziemniaka. Jednak ro\u015blina ta jest szczeg\u00f3lnie agresywna, dlatego konieczne jest zainstalowanie jej w du\u017cej doniczce zakopanej w ziemi lub otoczenie grub\u0105 metalow\u0105 obw\u00f3dk\u0105.<\/p>\n Przejd\u017amy do kwiat\u00f3w. Cz\u0119sto stanowi\u0105 one ozdob\u0119 potraw, a zauwa\u017cmy, \u017ce co do zasady ka\u017cda dekoracja na potrawie powinna by\u0107 jadalna. Aby wpasowa\u0107 si\u0119 w ide\u0119 ogrodu jednocze\u015bnie ozdobnego i u\u017cytkowego wybierzmy te gatunki, kt\u00f3re mo\u017cemy spo\u017cywa\u0107 w formie \u015bwie\u017cej lub suszonej. O suszonych kwiatach pisali\u015bmy w poprzednim numerze \u201eWsi \u2026\u201d w materiale dotycz\u0105cym herbatek z wiosennych kwiat\u00f3w i li\u015bci. Dlatego teraz skupimy si\u0119 na ro\u015blinach, kt\u00f3rych kwiaty s\u0105 jadalne w stanie \u015bwie\u017cym i dobrze komponuj\u0105 si\u0119 w sa\u0142atkach, potrawach mi\u0119snych, tartach, czy w zupach. Wi\u0119ksze okazy, jak kwiaty dyni<\/strong> lub cukinii<\/strong> mo\u017cna usma\u017cy\u0107 w cie\u015bcie nale\u015bnikowym. W grupie kwiat\u00f3w jadalnych znajduj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy innymi: aksamitka, begonia, bratek, chryzantema, czarnuszka, floks, go\u017adzik, lwia paszcza, nasturcja, pelargonia, lawenda<\/strong>. To ca\u0142a grupa kwiat\u00f3w ozdobnych. Zwr\u00f3c\u0119 uwag\u0119 na nasturcj\u0119. Kwiaty jadalne nasturcji niskiej maj\u0105 pikantny i delikatnie piek\u0105cy smak.\u00a0 W stanie \u015bwie\u017cym mo\u017ce spo\u017cywa\u0107 li\u015bcie, kwiaty i nasiona. Z ich udzia\u0142em mo\u017cna przyrz\u0105dzi\u0107 smaczne sa\u0142atki i nalewki. Kwiat nasturcji niskiej jest r\u00f3wnie\u017c wspania\u0142\u0105 dekoracj\u0105 potraw z sera, jajek i da\u0144 mi\u0119snych. Za\u015b z jej owoc\u00f3w przyrz\u0105dza si\u0119 polskie kapary. Do kwiat\u00f3w jadalnych zaliczaj\u0105 si\u0119 te\u017c kwiaty zi\u00f3\u0142: oregano, tymianku, bazylii, czosnku, mi\u0119ty, szczypiorku, og\u00f3recznika<\/strong>. Kwiaty lawendy mog\u0105 by\u0107 pi\u0119knym dodatkiem do zup owocowych, wypiek\u00f3w. Te bardziej delikatne jak begonia, bratek, go\u017adziki lub p\u0142atki r\u00f3\u017c idealnie sprawdz\u0105 si\u0119 w\u00a0 ch\u0142odnikach. Chryzantema i bratek w smaku mog\u0105 nieco przypomina\u0107 sa\u0142at\u0119, wi\u0119c b\u0119d\u0105 idealnym dodatkiem do sa\u0142atek. Floks ma subtelnie s\u0142odki smak. Og\u00f3recznik, jak sama nazwa wskazuje ma delikatny posmak og\u00f3rka. Sprawdzi si\u0119 jako pi\u0119kny dodatek do ch\u0142odnika litewskiego. Ponadto jednym ze smaczniejszych kwiat\u00f3w jest sta\u0142y bywalec wiejskich ogrod\u00f3w – liliowiec<\/strong>. Jego kwiaty s\u0105 s\u0142odkie i przypominaj\u0105 smak cykorii, pozbawione s\u0105 jednak nutki goryczki. S\u0105 pyszne, chrupi\u0105ce i nadaj\u0105 si\u0119 do sa\u0142atek. Odwa\u017cmy si\u0119 ich spr\u00f3bowa\u0107! P\u0105ki w ca\u0142o\u015bci mog\u0105 by\u0107 pieczone, sma\u017cone lub gotowane oraz dodawane do zup. Suszone p\u0105ki stosowane s\u0105 jako przyprawa kim choi w Japonii. Liliowce maj\u0105 mn\u00f3stwo odmian r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 kszta\u0142tem i kolorem kwiat\u00f3w. Ich wymagania s\u0105 niewielkie, poza tym, i\u017c potrzebuj\u0105 du\u017co s\u0142o\u0144ca. Kwitn\u0105 przez ca\u0142e lato, a\u017c do jesieni. W cieniu natomiast \u015bwietnie sprawdzaj\u0105 si\u0119 funkie<\/strong>, zwane te\u017c hostami. Ich li\u015bcie w smaku przypominaj\u0105 sa\u0142at\u0119. Nadaj\u0105 si\u0119 do sur\u00f3wek, s\u0105 delikatnie s\u0142odkie i chrupi\u0105ce. Mo\u017cemy je spo\u017cywa\u0107 na surowo lub gotowane. Pi\u0119kn\u0105, a zarazem smaczn\u0105 ro\u015blin\u0105 jest pysznog\u0142\u00f3wka (bergamotka)<\/strong>. Ma ona jadalne p\u0142atki, kt\u00f3re po zasuszeniu mo\u017cemy dodawa\u0107 do ciast oraz jako dodatek smakowy do czarnych herbat. Odmian bergamotki jest bardzo du\u017co, a ka\u017cda z nich charakteryzuje si\u0119 innym zapachem. S\u0105 wi\u0119c pysznog\u0142\u00f3wki o aromacie cytrusowym, poziomkowym, a nawet o smaku lawendowym. Dalie<\/strong> s\u0105 natomiast jadalne w ca\u0142o\u015bci, bulwy mo\u017cemy odpowiednio piec, gotowa\u0107, sma\u017cy\u0107, a nawet dusi\u0107. Kwiaty dalii w\u0142a\u015bciwie przyrz\u0105dzone s\u0105 dodatkiem do mus\u00f3w, sos\u00f3w i krem\u00f3w. Jedn\u0105 z najciekawszych ro\u015blin jadalnych jest cytryniec chi\u0144ski.<\/strong> To pn\u0105cze znane od setek lat w medycynie azjatyckiej. Zwane zielem pi\u0119ciu smak\u00f3w, jest ro\u015blin\u0105 wybitnie lecznicz\u0105, gdzie wszystkie jego cz\u0119\u015bci nie do\u015b\u0107, \u017ce s\u0105 jadalne, to maj\u0105 odr\u0119bne smaki i zastosowania. Najkwa\u015bniejsze s\u0105 owoce, kt\u00f3re w czerwonych gronach pojawiaj\u0105 si\u0119 ju\u017c w czwartym roku po posadzeniu. Mo\u017cemy je spo\u017cywa\u0107 na surowo, jak ca\u0142\u0105 ro\u015blin\u0119, b\u0105d\u017a suszy\u0107 i u\u017cywa\u0107 do produkcji przetwor\u00f3w. Najm\u0142odsze li\u015bcie cytry\u0144ca mieszamy z pomidorami, co stanowi doskona\u0142\u0105 kombinacj\u0119 smakow\u0105. Li\u015bci cytry\u0144ca mo\u017cna u\u017cywa\u0107 do napar\u00f3w, zar\u00f3wno \u015bwie\u017co po zebraniu, jak i po wysuszeniu. Potrafi on mie\u0107 zielone p\u0105ki ju\u017c w marcu, by w kwietniu wypu\u015bci\u0107 li\u015bcie. Ma\u0142e, drobne kwiaty o kremowym kolorze maj\u0105 delikatny zapach wanilii. Cytryniec ro\u015bnie bardzo szybko i szybko odbudowuje swoje p\u0119dy, nawet podczas intensywnego ci\u0119cia w celach spo\u017cywczych.<\/p>\n O zio\u0142ach ju\u017c troch\u0119 zosta\u0142o powiedziane wy\u017cej. S\u0105 one nieodzowne \u2013 uprawiamy je w celach leczniczych, kulinarnych, aromaterapeutycznych, ale poprawiaj\u0105\u00a0 r\u00f3wnie\u017c estetyk\u0119 w ogrodzie. S\u0105 bardzo dobrym\u00a0 wype\u0142nieniem rabaty, zar\u00f3wno te jednoroczne, jak i wieloletnie. Opr\u00f3cz wymienionych wcze\u015bniej, godna uwagi jest sza\u0142wia<\/strong>. Dodaje charakteru sosom, dipom i omletom. Jej wonne li\u015bcie s\u0105 fantastyczn\u0105 przypraw\u0105 do mi\u0119s. Sza\u0142wia pomaga upora\u0107 si\u0119 z trawieniem t\u0142uszcz\u00f3w. Ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci antyseptyczne. Odmian tej ro\u015bliny jest wiele, posiadaj\u0105 one pi\u0119kne kwiaty w kolorach od b\u0142\u0119kitu po czerwie\u0144 oraz\u00a0 bardzo dekoracyjne li\u015bcie w odcieniach zielonym, bordo lub srebrzystym. Niekt\u00f3re z nich pi\u0119knie wygl\u0105daj\u0105 na rabatach tak\u017ce zim\u0105. S\u0105 bylinami, krzewinkami, wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c odmiany jednoroczne. Nasadzenia mo\u017cemy te\u017c uzupe\u0142ni\u0107 innymi zio\u0142ami, takimi jak zawsze przydatne w kuchni i domowej apteczce koper, majeranek, rozmaryn, estragon, <\/strong>ulubiona przez niekt\u00f3rych kucharzy kolendra, <\/strong>czy szczaw gajowy Blutampfer<\/strong>. Ten ostatni jest ro\u015blin\u0105 jadaln\u0105 i ozdobn\u0105, jego zielone li\u015bcie posiadaj\u0105 charakterystyczne czerwono-bordowe unerwienie.<\/p>\n Przy projektowaniu nasadze\u0144 pami\u0119tajmy, \u017ce warzywa to ro\u015bliny sezonowe. Ich dekoracyjno\u015b\u0107 przypada najcz\u0119\u015bciej na miesi\u0105ce letnie, natomiast wiosn\u0105 jest w miejscu siewu pusto. Podobnie jesieni\u0105, po wyrwaniu warzyw. Dlatego najlepiej \u0142\u0105czy\u0107 ro\u015bliny jednoroczne z takimi, kt\u00f3re pozostan\u0105 i wype\u0142ni\u0105 pustk\u0119. Wiele owocowych krzew\u00f3w jest dekoracyjnych wiosn\u0105 za spraw\u0105 kwiat\u00f3w, oraz jesieni\u0105 – dzi\u0119ki przebarwieniu li\u015bci. Zielne ro\u015bliny jadalne (byliny i ro\u015bliny jednoroczne, zio\u0142a, kwiaty jadalne i ro\u015bliny lecznicze) mo\u017cna bardzo kreatywnie u\u0142o\u017cy\u0107 u podstawy krzew\u00f3w i drzew. Ro\u015bliny jadalne mo\u017cna skojarzy\u0107 w ten sam spos\u00f3b, w jaki tworzy si\u0119 ozdobne obrze\u017ca, wed\u0142ug ich wysoko\u015bci, kszta\u0142tu, faktury i koloru. Aby u\u0142atwi\u0107 utrzymanie jadalnego krajobrazu, wskazane jest sadzenie zi\u00f3\u0142 i wieloletnich warzyw. Mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c przykrycie gleby organiczn\u0105 \u015bci\u00f3\u0142k\u0105 lub sadzenie ro\u015blin okrywowych. Do tego celu mo\u017cemy wykorzysta\u0107 truskawki, czy bor\u00f3wk\u0119 brusznic\u0119.<\/p>\n Mam nadziej\u0119, \u017ce powy\u017cszy artyku\u0142 by\u0142 inspiruj\u0105cy. Okazuje si\u0119, i\u017c warzywa czy zio\u0142a mog\u0105 by\u0107 tak\u017ce ro\u015blinami ozdobnymi, natomiast kwiaty, opr\u00f3cz wp\u0142ywu na wra\u017cenia estetyczne, maj\u0105 wiele zastosowa\u0144 kulinarnych. Zapraszam wi\u0119c do tw\u00f3rczych porusze\u0144 i ciekawych pomys\u0142\u00f3w, kt\u00f3re przeniesiemy do naszych ogrod\u00f3w, czemu sprzyja pora roku. Uwa\u017cam, \u017ce jest to rozwi\u0105zanie godne polecenia szczeg\u00f3lnie dla w\u0142a\u015bcicieli kwater agroturystycznych, kt\u00f3rzy ze swych ogrod\u00f3w mog\u0105 stworzy\u0107 dodatkow\u0105 atrakcj\u0119. Ogr\u00f3d taki b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em surowc\u00f3w do przyrz\u0105dzania nietuzinkowych potraw dla go\u015bci, co wielu w\u0142a\u015bcicieli kwater na wsi ju\u017c zacz\u0119\u0142o wprowadza\u0107 w \u017cycie. Przedstawione pomys\u0142y s\u0105 w\u0142a\u015bciwie adresowane do ka\u017cdego z nas. My\u015bl\u0119 o posiadaczach ogrod\u00f3w, ale tak\u017ce balkon\u00f3w, taras\u00f3w, czy p\u0142askich dach\u00f3w, gdzie typow\u0105 rabat\u0119 mo\u017cemy zast\u0105pi\u0107 donicami.<\/p>\n Anna Dykczy\u0144ska, KPODR<\/p>\n Opracowano na podstawie:<\/span> irme.pl;<\/span> ogrodolandia.pl; <\/span>fajneogrody.pl;<\/span> winiary.pl;<\/span> florapoint.pl;<\/span> ladnydom.pl; <\/span>IRME \/ GARDEN CULTURE MAGAZINE; <\/span>BALKON<\/a>BIOR\u00d3\u017bNORODNO\u015a\u0106<\/a>BYLINY<\/a>DOM<\/a>EKOSYSTEM<\/a>FOODSCAPING<\/a>KRZEWY<\/a>KWIATY<\/a>MIASTA<\/a>MIASTO<\/a>OGR\u00d3D<\/a>RO\u015aLINNO\u015a\u0106<\/a>RO\u015aLINY<\/a>TARAS<\/a>ZDROWA \u017bYWNO\u015a\u0106<\/a>ZIO\u0141A<\/a>\u017bYWNO\u015a\u0106<\/a>\u017bYWNO\u015a\u0106 EKOLOGICZNA<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Planuj\u0105c nasadzenia w ogrodach pierwsz\u0105 i kluczow\u0105 spraw\u0105 jest jego funkcja. Czy ma to by\u0107 ogr\u00f3d ciesz\u0105cy oko, rekreacyjny, wypoczynkowy, czy mo\u017ce u\u017cytkowy – warzywnik, ogr\u00f3dek zio\u0142owy? Z przydomowej uprawy […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":1780,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[],"class_list":["post-3340","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Ro\u015bliny-w-donicach-przyozdobi\u0105-ka\u017cde-miejsce.jpg",6000,4000,false],"landscape":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Ro\u015bliny-w-donicach-przyozdobi\u0105-ka\u017cde-miejsce.jpg",6000,4000,false],"portraits":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Ro\u015bliny-w-donicach-przyozdobi\u0105-ka\u017cde-miejsce.jpg",6000,4000,false],"thumbnail":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Ro\u015bliny-w-donicach-przyozdobi\u0105-ka\u017cde-miejsce-300x150.jpg",300,150,true],"medium":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Ro\u015bliny-w-donicach-przyozdobi\u0105-ka\u017cde-miejsce-300x200.jpg",300,200,true],"large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Ro\u015bliny-w-donicach-przyozdobi\u0105-ka\u017cde-miejsce-1024x683.jpg",1024,683,true],"1536x1536":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Ro\u015bliny-w-donicach-przyozdobi\u0105-ka\u017cde-miejsce.jpg",1536,1024,false],"2048x2048":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Ro\u015bliny-w-donicach-przyozdobi\u0105-ka\u017cde-miejsce.jpg",2048,1365,false],"botiga-extra-large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Ro\u015bliny-w-donicach-przyozdobi\u0105-ka\u017cde-miejsce.jpg",1140,760,false],"botiga-large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Ro\u015bliny-w-donicach-przyozdobi\u0105-ka\u017cde-miejsce.jpg",920,613,false],"botiga-big":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Ro\u015bliny-w-donicach-przyozdobi\u0105-ka\u017cde-miejsce.jpg",575,383,false],"botiga-medium":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Ro\u015bliny-w-donicach-przyozdobi\u0105-ka\u017cde-miejsce.jpg",380,253,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Miros\u0142awa Wajnert","author_link":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/author\/mirka\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Aktualno\u015bci<\/a>","rttpg_excerpt":"Planuj\u0105c nasadzenia w ogrodach pierwsz\u0105 i kluczow\u0105 spraw\u0105 jest jego funkcja. Czy ma to by\u0107 ogr\u00f3d ciesz\u0105cy oko, rekreacyjny, wypoczynkowy, czy mo\u017ce u\u017cytkowy – warzywnik, ogr\u00f3dek zio\u0142owy? Z przydomowej uprawy […]","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3340","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3340"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3340\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3344,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3340\/revisions\/3344"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1780"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3340"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3340"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3340"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}