![\"\"](\"https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-3.jpg\")
<\/a><\/p>\n\u0179r\u00f3d\u0142o: Narodowe Centrum Edukacji \u017bywieniowej, I\u0179\u0179, 2019, (oprac. pod kier. prof. M. Jarosza)<\/p>\n
Jak j\u0105 interpretowa\u0107? Czytamy od do\u0142u, kieruj\u0105c si\u0119 ku g\u00f3rze. Zasada jest taka, im wy\u017csze pi\u0119tro piramidy, tym mniejsza ilo\u015b\u0107 i cz\u0119sto\u015b\u0107 spo\u017cywanych produkt\u00f3w z danej grupy \u017cywno\u015bci.<\/p>\n
Podstaw\u0105 piramidy \u017cywieniowej jest aktywno\u015b\u0107 fizyczna, kt\u00f3r\u0105 powinni\u015bmy uprawia\u0107 przez co najmniej 45\u201360 minut dziennie. \u201eRuch to zdrowie\u201d czy \u201ew zdrowym ciele, zdrowy duch\u201d \u2013 to fajnie brzmi\u0105ce has\u0142a. Ale czy znajduj\u0105 odzwierciedlenie w naszym \u017cyciu? Niestety coraz mniej swojego czasu po\u015bwi\u0119camy na codzienn\u0105 aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105. Nadmiar obowi\u0105zk\u00f3w powoduje, \u017ce po intensywnym dniu nie mamy ochoty na dodatkowy wysi\u0142ek. Marzymy o tym, \u017ceby odpocz\u0105\u0107. Ale ruch zbawiennie oddzia\u0142uje na nasz organizm. Utrzymuje w kondycji uk\u0142ad kostny i mi\u0119\u015bniowy, reguluje ci\u015bnienie krwi, obni\u017ca poziom cholesterolu, dotlenia kom\u00f3rki, poprawia trawienie i jako\u015b\u0107 snu, zmniejsza stres. Lista pozytyw\u00f3w jest d\u0142uga, \u017ceby\u015bmy tylko chcieli wcieli\u0107 je w \u017cycie.<\/p>\n
Kolejny poziom zajmuj\u0105 warzywa i owoce. Powinny by\u0107 podstaw\u0105 naszego po\u017cywienia. Rekomenduje si\u0119 5 porcji warzyw i owoc\u00f3w w ci\u0105gu dnia, z czego 3 powinny stanowi\u0107 jarzyny. A jak jest w rzeczywisto\u015bci? Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 najmniejsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 posi\u0142ku albo wcale ich nie ma. Og\u00f3lnie wiadomo, jak trudno jest zach\u0119ci\u0107 dzieci do jedzenia warzyw. Gdy marudz\u0105, szybko si\u0119 zniech\u0119camy i odpuszczamy. Sama mam dw\u00f3jk\u0119 dzieci i wiem, \u017ce nie jest to \u0142atwe. Cz\u0119sto wymaga to od nas (rodzic\u00f3w) wielu pr\u00f3b i sztuczek, by jarzyny sta\u0142y si\u0119 dla naszych pociech atrakcyjne. Dzieci przez pierwsze 3 lata \u017cycia nabieraj\u0105 nawyk\u00f3w \u017cywieniowych i to od nas doros\u0142ych zale\u017cy, co w tym czasie b\u0119dzie cz\u0119sto go\u015bci\u0107 na ich talerzach. Warzywa i owoce dostarczaj\u0105 sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych niezb\u0119dnych dla zdrowia i prawid\u0142owego funkcjonowania organizmu. Regularne ich spo\u017cywanie obni\u017ca ryzyko chor\u00f3b serca, jak r\u00f3wnie\u017c niekt\u00f3rych nowotwor\u00f3w. S\u0105 wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em wielu sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, m.in.: potasu, b\u0142onnika pokarmowego, kwasu foliowego, prowitaminy A i witaminy C, \u017celaza, magnezu. Dzi\u0119ki nim zachowujemy prawid\u0142ow\u0105 mas\u0119 cia\u0142a, zdrow\u0105 sk\u00f3r\u0119, w\u0142osy i paznokcie, wzmacniamy odporno\u015b\u0107 i uk\u0142ad sercowo-naczyniowy.<\/p>\n
Fot. pixabay.com\/pl<\/p>\n Produkty zbo\u017cowe zajmuj\u0105 trzecie miejsce w piramidzie. S\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em w\u0119glowodan\u00f3w, czyli energii dla naszego organizmu. Najlepiej spo\u017cywa\u0107 produkty z m\u0105ki pe\u0142noziarnistej, kt\u00f3ra zawiera otr\u0119by i zarodki, przez co jest bogatsza (o ok. 30%) w sk\u0142adniki mineralne w por\u00f3wnaniu z bia\u0142\u0105 m\u0105k\u0105. Produkty zbo\u017cowe s\u0105 dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em b\u0142onnika pokarmowego, witamin z grupy B, magnezu, potasu, selenu i cynku. Wybierajmy produkty pe\u0142noziarniste i bez zb\u0119dnych dodatk\u00f3w.<\/p>\n Czwarte miejsce zajmuje mleko i jego przetwory jako \u017ar\u00f3d\u0142o wapnia w naszej diecie. Wap\u0144 jest sk\u0142adnikiem budulcowym ko\u015bci i tkanek. Na jego\u00a0 wch\u0142anianie korzystnie wp\u0142ywa witamina D, A, C, magnez i fosfor, dlatego warto zadba\u0107 o nie w swojej diecie. Z produkt\u00f3w zwierz\u0119cych dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em wapnia s\u0105: mleko owcze, ser ementaler, parmezan, \u017c\u00f3\u0142tko jaja kurzego, mleko krowie, a z ro\u015blinnych: mak niebieski, sezam nie\u0142uskany, nasiona fasoli, li\u015bcie pietruszki, jarmu\u017c, nasiona soi.<\/p>\n Mi\u0119so, ryby, nasiona ro\u015blin str\u0105czkowych oraz jaja zosta\u0142y zakwalifikowane jako produkty stanowi\u0105ce \u017ar\u00f3d\u0142o bia\u0142ka w naszej diecie. Zalecana ilo\u015b\u0107 bia\u0142ka u doros\u0142ych to 1 g na 1 kg masy cia\u0142a. Warto\u015b\u0107 ta jest uzale\u017cniona od wieku, p\u0142ci, aktywno\u015bci fizycznej. Rekomendowane jest spo\u017cywanie 2 szklanek mleka dziennie, ale mo\u017cna je zast\u0105pi\u0107 kefirem, ma\u015blank\u0105, twaro\u017ckiem lub \u017c\u00f3\u0142tym serem. Produkty przetworzone zawieraj\u0105 mniej laktozy ni\u017c \u015bwie\u017ce mleko, co b\u0119dzie korzystniejsze dla os\u00f3b z alergi\u0105 na ten sk\u0142adnik. Produkty bia\u0142kowe dostarczaj\u0105 budulec dla naszych mi\u0119\u015bni i tkanek, zwi\u0119kszaj\u0105 syto\u015b\u0107 posi\u0142ku, przez co pomagaj\u0105 utrzyma\u0107 prawid\u0142ow\u0105 mas\u0119 cia\u0142a. Eksperci zalecaj\u0105 ograniczenie spo\u017cywania mi\u0119sa na rzecz ryb, ro\u015blin str\u0105czkowych i jaj. Bia\u0142ko zwierz\u0119ce i ro\u015blinne r\u00f3\u017cni si\u0119 pod wzgl\u0119dem aminokwasowym, dlatego nie jest oboj\u0119tne, jakie bia\u0142ko spo\u017cywamy. W diecie dzieci i m\u0142odzie\u017cy, kobiet w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105cych wa\u017cniejszy jest udzia\u0142 bia\u0142ka zwierz\u0119cego ze wzgl\u0119du na jego rol\u0119 w budowie nowych tkanek i wzrostu organizmu. U os\u00f3b doros\u0142ych wi\u0119kszy udzia\u0142 w diecie powinno mie\u0107 bia\u0142ko ro\u015blinne. Z produkt\u00f3w zwierz\u0119cych dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em bia\u0142ka (mg\/100 g produktu) s\u0105: parmezan, \u017c\u00f3\u0142tko jaj, ser ementaler, mleko owcze,\u00a0 krowie, a z ro\u015blinnych to przede wszystkim nasiona ro\u015blin str\u0105czkowych i orzechy.<\/p>\n Na samym szczycie piramidy znalaz\u0142y si\u0119 t\u0142uszcze. Znajdziemy je zar\u00f3wno w produktach pochodzenia zwierz\u0119cego, jak i ro\u015blinnego. T\u0142uszcze zwierz\u0119ce, mimo wielu korzystnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci, s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em nasyconych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych, kt\u00f3re w nadmiarze przyczyniaj\u0105 si\u0119 do rozwoju mia\u017cd\u017cycy, zator\u00f3w, zwi\u0119kszenia poziomu \u201ez\u0142ego\u201d cholesterolu. T\u0142uszcze ro\u015blinne s\u0105 doskona\u0142ym \u017ar\u00f3d\u0142em NNKT (niezb\u0119dnych nienasyconych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych), witamin rozpuszczalnych w t\u0142uszczach (A, D, E, K). T\u0142uszcze o wysokiej jako\u015bci od\u017cywczej wspieraj\u0105 funkcjonowanie uk\u0142adu nerwowego, krwiono\u015bnego i odporno\u015bciowego. Oleje bogate\u00a0 w NNKT powinno si\u0119 spo\u017cywa\u0107 \u201ena zimno\u201d, by zachowa\u0107 ich wszystkie prozdrowotne w\u0142a\u015bciwo\u015bci. Za najzdrowsze uwa\u017ca si\u0119 oleje: lniany, rzepakowy, konopny, z czarnuszki, oliw\u0119. Najbardziej szkodliwymi dla naszego zdrowia s\u0105 izomery trans kwas\u00f3w t\u0142uszczowych (IT) powstaj\u0105ce w wyniku chemicznego utwardzania t\u0142uszcz\u00f3w ro\u015blinnych (np. margaryna w kostce). Mo\u017cna je znale\u017a\u0107 w s\u0142odyczach, gotowych daniach, \u017cywno\u015bci typu fast food, chipsach, krakersach, p\u0105czkach. Im produkt bardziej chrupi\u0105cy tym zawiera wi\u0119cej IT. Izomery trans powstaj\u0105 podczas wielokrotnego podgrzewania t\u0142uszcz\u00f3w do wysokiej temperatury. Zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko rozwoju chor\u00f3b uk\u0142adu sercowo-naczyniowego i mia\u017cd\u017cycy oraz insulinooporno\u015bci. Ich stosowanie ma uzasadnienie w procesach technologicznych. Produkty, kt\u00f3re je zawieraj\u0105 charakteryzuj\u0105 si\u0119 sta\u0142\u0105 konsystencj\u0105, d\u0142u\u017cszym terminem przydatno\u015bci do spo\u017cycia oraz wy\u017csz\u0105 temperatur\u0105 spalania.<\/p>\n Poza g\u0142\u00f3wnymi pi\u0119trami piramidy jest jeszcze wyodr\u0119bniona boczna \u015bciana, na kt\u00f3rej s\u0105 przedstawione pozosta\u0142e zalecenia \u017cywieniowe. Eksperci zach\u0119caj\u0105 w niej do picia czystej wody (min. 2 l\/dob\u0119), unikania alkoholu, soli oraz s\u0142odyczy (cukru).<\/p>\n Na podsumowanie dekalog zdrowego stylu \u017cycia:<\/p>\n \u201eJak sobie po\u015bcielesz, tak si\u0119 wy\u015bpisz<\/em>\u201d \u2013 m\u00f3wi polskie przys\u0142owie. Je\u015bli od najm\u0142odszych lat b\u0119dziemy dba\u0107 o zbilansowan\u0105 diet\u0119 i zdrowy styl \u017cycia naszych dzieci i nas samych, to b\u0119dziemy mogli d\u0142ugo si\u0119 cieszy\u0107 dobr\u0105 kondycj\u0105.<\/p>\n <\/p>\n Milena Gawro\u0144ska, KPODR<\/p>\n Opracowano na podstawie:<\/p>\n \u2013 ncez.pzh.gov.pl,<\/p>\n \u2013 nfz.gov.pl,<\/p>\n \u2013 pfpz.pl,<\/p>\n \u2013 centrumrespo.pl,<\/p>\n \u2013 medonet.pl,<\/p>\n \u2013 H. Kunachowicz, I. Nadolna, K. Iwanow, B. Przygoda, \u201eWarto\u015b\u0107 od\u017cywcza wybranych produkt\u00f3w spo\u017cywczych i typowych potraw\u201d PZWL, 2001<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Piramida \u017cywienia i aktywno\u015bci fizycznej, c\u00f3\u017c to takiego? To nic innego jak graficzne przedstawienie zalecanego przez specjalist\u00f3w sposobu od\u017cywiania i zdrowego stylu \u017cycia. Dzi\u0119ki ilustracjom \u0142atwiej mo\u017cemy zapami\u0119ta\u0107 i wcieli\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":2890,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30,10],"tags":[],"class_list":["post-2889","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-dziedzictwo-kulinarne"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-3.jpg",1024,734,false],"landscape":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-3.jpg",1024,734,false],"portraits":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-3.jpg",1024,734,false],"thumbnail":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-3-300x150.jpg",300,150,true],"medium":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-3-300x215.jpg",300,215,true],"large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-3-1024x734.jpg",1024,734,true],"1536x1536":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-3.jpg",1024,734,false],"2048x2048":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-3.jpg",1024,734,false],"botiga-extra-large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-3.jpg",1024,734,false],"botiga-large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-3.jpg",920,659,false],"botiga-big":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-3.jpg",575,412,false],"botiga-medium":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/1-3.jpg",380,272,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Marta Bettin","author_link":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/author\/marta\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Aktualno\u015bci<\/a> DZIEDZICTWO KULINARNE<\/a>","rttpg_excerpt":"Piramida \u017cywienia i aktywno\u015bci fizycznej, c\u00f3\u017c to takiego? To nic innego jak graficzne przedstawienie zalecanego przez specjalist\u00f3w sposobu od\u017cywiania i zdrowego stylu \u017cycia. Dzi\u0119ki ilustracjom \u0142atwiej mo\u017cemy zapami\u0119ta\u0107 i wcieli\u0107 […]","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2889","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2889"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2889\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2893,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2889\/revisions\/2893"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2890"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2889"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2889"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2889"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<\/a><\/p>\n\n