{"id":2878,"date":"2023-03-21T14:16:10","date_gmt":"2023-03-21T13:16:10","guid":{"rendered":"https:\/\/row.kpodr.pl\/?p=2878"},"modified":"2023-03-21T14:16:10","modified_gmt":"2023-03-21T13:16:10","slug":"kujawskie-obrzedy-z-przelomu-zimy-i-wiosny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/2023\/03\/21\/kujawskie-obrzedy-z-przelomu-zimy-i-wiosny\/","title":{"rendered":"Kujawskie obrz\u0119dy z prze\u0142omu zimy i wiosny"},"content":{"rendered":"

Obrz\u0119dy ludowe, zwyczaje \u015bwi\u0105teczne to cz\u0119\u015b\u0107 naszego dziedzictwa kulturowego, tego niematerialnego. Dziedzictwem takim mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c przekaz ustny, wiedza i umiej\u0119tno\u015bci, specyficzny j\u0119zyk czy gwara. Dla danej spo\u0142eczno\u015bci dziedzictwo niematerialne, przekazywane z pokolenia na pokolenie, jest \u017ar\u00f3d\u0142em poczucia to\u017csamo\u015bci i ci\u0105g\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 r\u00f3\u017cnego rodzaju przejawy tradycji i zwyczaj\u00f3w, na przestrzeni roku jest kilka takich szczeg\u00f3lnych moment\u00f3w, gdzie du\u017co si\u0119 dzieje. S\u0105 to z pewno\u015bci\u0105 \u015bwi\u0119ta (Bo\u017ce Narodzenie, Wielkanoc i inne), przesilenie letnie i zimowe, okres zbioru plon\u00f3w i do\u017cynek, jak r\u00f3wnie\u017c karnawa\u0142, jego zako\u0144czenie, po\u017cegnanie zimy i nadej\u015bcie wiosny. I na tym czasie chcia\u0142abym si\u0119 skupi\u0107 w aspekcie obrz\u0119dowo\u015bci kujawskiej. Okres ten, zwany zapustami lub ostatkami, anga\u017cowa\u0142 dawniej ca\u0142\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107\u00a0 wiejsk\u0105 do uczestnictwa w r\u00f3\u017cnych obrz\u0119dach, kt\u00f3re przebiega\u0142y w trzech zasadniczych fazach: obch\u00f3d maszkar z koz\u0105, wywo\u017cenie \u017ce\u0144cowych oraz podkozio\u0142ek. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie niekt\u00f3re z tych zwyczaj\u00f3w ciesz\u0105 si\u0119 rosn\u0105c\u0105 popularno\u015bci\u0105, s\u0105 \u015bwiadomie reaktywowane i wzbogacane o nowe elementy. Nale\u017cy do nich niew\u0105tpliwie chodzenie z koz\u0105 lub, jak niekt\u00f3rzy to okre\u015blali, za koz\u0105 czy maszkary. Pisali\u015bmy o tym na \u0142amach \u201eWsi\u201d kilka lat temu. Pozwol\u0119 sobie jednak od\u015bwie\u017cy\u0107 ten temat, gdy\u017c to w\u0142a\u015bnie koza oraz jeszcze inny, charakterystyczny dla \u015bwi\u0105t wielkanocnych zwyczaj \u2013 przywo\u0142ywki \u2013 zosta\u0142y wpisane na Krajow\u0105 List\u0119 Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego, nadzorowan\u0105 przez\u00a0 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego we wsp\u00f3\u0142pracy z Narodowym Instytutem Dziedzictwa. Widniej\u0105 na niej r\u00f3\u017cnego rodzaju zwyczaje, obrz\u0119dy, umiej\u0119tno\u015bci zwi\u0105zane z rzemios\u0142em tradycyjnym z terenu ca\u0142ego kraju. Do tej pory na Krajowej Li\u015bcie Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego zarejestrowano blisko 50 element\u00f3w. Warto tam zajrze\u0107. Lista funkcjonuje od 2014 roku. Zosta\u0142a ratyfikowana przez Konwencj\u0119 UNESCO. Ma ona charakter wy\u0142\u0105cznie informacyjny. Do wpisu na ni\u0105 mog\u0105 zg\u0142asza\u0107 si\u0119 wszystkie \u015brodowiska zwi\u0105zane z przejawami usankcjonowanej tradycj\u0105 dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka, w tym rzemie\u015blnicy czy arty\u015bci. Chodzenie z koz\u0105, kt\u00f3re zosta\u0142o wpisane w 2020 roku oraz przywo\u0142ywki to kujawskie akcenty na rzeczonej Li\u015bcie.<\/p>\n

Wracam pami\u0119ci\u0105 do dzieci\u0144stwa. Za\u015bnie\u017cone pola, mr\u00f3z, w oddali jakie\u015b dziwne odg\u0142osy, co\u015b jakby muzyka, bicie b\u0119bna, strzelanie z bata, dzwonki, gwizdy \u2013 c\u00f3\u017c to? Na mnie i brata pada blady strach, a jednocze\u015bnie czujemy niepohamowan\u0105 ciekawo\u015b\u0107. Biegniemy wi\u0119c do okna: \u201eMamo, KOZA idzie!…\u201d. I to by\u0142 znak \u2013 sygna\u0142 do wielkiego poruszenia w domu. Ka\u017cdy by\u0142 podekscytowany. Odwiedziny kozy wi\u0105za\u0142y si\u0119 bowiem z atrakcjami. Po pierwsze to niebywa\u0142y \u201ewyst\u0119p artystyczny\u201d, prezentacja zabawnych scenek z Koz\u0105 w roli g\u0142\u00f3wnej, okraszony muzyk\u0105 przy d\u017awi\u0119kach akordeonu, b\u0119bna, skrzypiec, tamburyn\u00f3w, gwizdk\u00f3w, nieraz gitary, mo\u017cliwo\u015b\u0107 podziwiania przedziwnych stroj\u00f3w. Koza bod\u0142a drewnianymi rogami,\u00a0 Diabe\u0142 straszy\u0142 wid\u0142ami, Bocian klekota\u0142 czerwonym dziobem, kt\u00f3ry nagle przybli\u017ca\u0142 si\u0119 do naszych twarzy, rozci\u0105gni\u0119ty na specjalnym mechanizmie no\u017cycowym. Mo\u017cna by\u0142o te\u017c zosta\u0107 umazanym sadz\u0105, a gospodynie ba\u0142y si\u0119 najbardziej sieczki, kt\u00f3r\u0105 Koza rozsypywa\u0142a w izbach. Po podw\u00f3rku skacze jeszcze Ko\u0144, przypominaj\u0105cy krakowskiego Lajkonika \u2013 je\u017adziec w stroju \u017co\u0142nierza strzela z bata. Wida\u0107 tak\u017ce ubranego w po\u0142atane ubrania \u017byda (Dziada), Sior\u0119 (czyli \u017byd\u00f3wk\u0119). Czasem ta\u0144cowali Panna M\u0142oda i Pan M\u0142ody, \u015amier\u0107 czy Kominiarz. Wszyscy zachowywali si\u0119 bardzo g\u0142o\u015bno, co mia\u0142o odgoni\u0107 z\u0142e moce. Jednak g\u0142\u00f3wn\u0105 bohaterk\u0105 jest tutaj Koza. Bodzie ona dziewcz\u0119ta, Siora usi\u0142uje j\u0105 doi\u0107 i wtedy Koza przewraca si\u0119 i udaje, \u017ce jest martw\u0105. \u017byd lamentuje i pr\u00f3buj\u0119 j\u0105 ocuci\u0107, lecz dopiero gdy gospodyni przynosi pocz\u0119stunek, Koza podrywa si\u0119 z ziemi ku og\u00f3lnej uciesze. W tej pozornej \u015bmierci i \u201ezmartwychwstaniu\u201d doszuka\u0107 si\u0119 mo\u017cna symbolicznego przej\u015bcia od \u015bmierci do \u017cycia, od zimy do wiosny. Pobrzmiewaj\u0105 tu r\u00f3wnie\u017c echa dawnych ryt\u00f3w ofiarnych, kt\u00f3rych kluczowym momentem by\u0142a \u015bmier\u0107 \u017cywego zwierz\u0119cia. Tak. Jednak obecno\u015b\u0107 Kozy przynosi\u0142a szcz\u0119\u015bcie. Zapewnia\u0142a gospodarzom wysokie plony i dostatek na nadchodz\u0105cy rok. Dlatego \u201eekipa\u201d musia\u0142a zosta\u0107 wynagrodzona drobnymi kwotami pieni\u0119dzy, \u015bwie\u017co upieczonymi p\u0105czkami lub innymi specja\u0142ami (chrusty, kie\u0142basa, w\u00f3dka). Wszystkie te dobra do kosza zbiera\u0142a Siora albo do worka chowa\u0142 \u017byd. Wieczorem za\u015b\u00a0 urz\u0105dzano wsp\u00f3ln\u0105 zabaw\u0119, wykorzystuj\u0105c zebrane \u201ena sianko dla kozy\u201d dary. Orszak dope\u0142niali Cyganie, Muzykanci, w niekt\u00f3rych regionach Kujaw \u2013 Nied\u017awied\u017a i Zdechlok (czyli \u017bywy na Umar\u0142ym). Postacie mia\u0142y swoj\u0105 symbolik\u0119.\u00a0 U Kozy, opr\u00f3cz przytwierdzonej na kiju drewnianej koziej g\u0142owy obci\u0105gni\u0119tej kr\u00f3liczym futerkiem nieodzowny element stroju stanowi\u0142o bia\u0142e prze\u015bcierad\u0142o. By\u0142a ona upostaciowaniem si\u0142 wegetatywnych, o\u017cywiaj\u0105cych zwierz\u0119ta, ludzi i ziemi\u0119. Bocian, r\u00f3wnie\u017c wyposa\u017cony w bia\u0142\u0105 p\u0142acht\u0119 \u2013 to zwiastun wiosny. Postacie kobiece, jak Panna M\u0142oda, czy Siora, to w rzeczywisto\u015bci byli przebrani m\u0119\u017cczy\u017ani, co zawsze wygl\u0105da komicznie. Chodzenie za koz\u0105\u00a0 to by\u0142a i jest m\u0119ska rzecz. Obch\u00f3d rozpoczyna si\u0119 w T\u0142usty Czwartek, a trwa a\u017c do wtorku.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Najm\u0142odszy uczestnik korowodu<\/p>\n

\"\"<\/a>
\nDebiutanci na w\u0142oc\u0142awskim korowodzie \u2013 Koza S\u0142omkowo (gm. Aleksandr\u00f3w Kujawski)<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Najstarsza znana grupa zapustna \u2013 Koza Szymborska spod Inowroc\u0142awia (Kujawy Zachodnie)<\/p>\n

W moim rodzinnym mie\u015bcie, we W\u0142oc\u0142awku, organizowany jest przez Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzy\u0144skiej Korow\u00f3d Grup Zapustnych. Bezpo\u015bredni\u0105 inspiracj\u0105 by\u0142a tu obserwacja \u017cywych zwyczaj\u00f3w zapustnych w terenie. W 1986 roku odby\u0142 si\u0119 pierwszy przegl\u0105d grup zapustnych, jeszcze w zaciszu sal muzealnych. W kolejnych latach zmieniono formu\u0142\u0119 na korow\u00f3d, aby da\u0107 upust spontaniczno\u015bci zachowa\u0144 przebiera\u0144c\u00f3w. 19 lutego odby\u0142 si\u0119 XXXII Korow\u00f3d Grup Zapustnych ulicami W\u0142oc\u0142awka. Zdj\u0119cia z tego wydarzenia s\u0105 ilustracj\u0105 do niniejszego artyku\u0142u. W tegorocznej edycji udzia\u0142 wzi\u0119\u0142y autentyczne grupy zapustne z Kujaw Wschodnich: z Kaniewa, Lubania, Mikanowa i \u015awi\u0119tos\u0142awia oraz po raz pierwszy ze S\u0142omkowa. Specjalnym go\u015bciem korowodu by\u0142a grupa zapustna z Kujaw Zachodnich \u2013 Koza Szymborska, najstarsza znana kujawska grupa zapustna.<\/p>\n

Kolejny zwyczaj \u2013 wywo\u017cenie \u017ce\u0144cowych \u2013 przyj\u0119\u0142o si\u0119 obecnie w obrz\u0119dzie weselnym i jest spotykane do dzi\u015b dnia. Jednak pierwotnie wywo\u017cenie m\u0142odych m\u0119\u017catek, bo o to w tej zabawie chodzi, dokonywa\u0142o si\u0119 w\u0142a\u015bnie w zapusty. Kilka zam\u0119\u017cnych kobiet przystraja\u0142o zieleni\u0105 w\u00f3z, p\u00f3\u0142wozie (czyli prz\u00f3d wozu \u2013 dwa ko\u0142a z dyszlem), sanie lub nawet taczki i zaje\u017cd\u017ca\u0142o przed domy m\u0142odych m\u0119\u017catek, ka\u017cdej z osobna. W\u015br\u00f3d \u015bmiech\u00f3w i \u017cart\u00f3w kobiety sadza\u0142y j\u0105 na w\u00f3z i obwozi\u0142y po ca\u0142ej wsi. Kulminacj\u0105 wydarzenia by\u0142o wkupienie si\u0119 m\u0142odej m\u0119\u017catki do grona kobiet zam\u0119\u017cnych pieni\u0119dzmi albo pocz\u0119stunkiem. Zabawa, w kt\u00f3rej bra\u0142y udzia\u0142 same kobiety, trwa\u0142a do p\u00f3\u0142nocy. W niekt\u00f3rych wsiach m\u0105\u017c musia\u0142 wykupi\u0107 \u017con\u0119 od kobiet. W trakcie zabawy kobiety skaka\u0142y \u201ena wysoki len\u201d, czyli kt\u00f3ra wy\u017cej skoczy\u0142a, tej len mia\u0142 by\u0107 wy\u017cszy.<\/p>\n

Ostatki ko\u0144czy\u0142 tak zwany podkozio\u0142ek. To zabawa taneczna i wykupne dziewcz\u0105t przed symbolem \u2013 podkozio\u0142kiem, kt\u00f3ra odbywa\u0142a si\u0119 we wtorek poprzedzaj\u0105cy \u015brod\u0119 popielcow\u0105. Organizowano j\u0105 w karczmie albo wi\u0119kszej izbie. Zabawa by\u0142a okazj\u0105 do wyst\u0105pienia wszystkich kawaler\u00f3w i panien na wydaniu oci\u0105gaj\u0105cych si\u0119 z o\u017cenkiem lub zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bciem. Dla m\u0142odych dziewcz\u0105t to zabawa inicjacyjna, w\u0142\u0105czaj\u0105ca je do kandydatek na \u017cony. W czasie jej trwania tradycyjnie za taniec z ch\u0142opcem p\u0142aci\u0142y kapeli panienki. Od wykupnego pod symboliczn\u0105 figurk\u0105 (\u201epod kozie\u0142ka\u201d) nie mog\u0142a si\u0119 wym\u00f3wi\u0107 \u017cadna uczestniczka zabawy. Symbol kozio\u0142ka przybiera\u0142 r\u00f3\u017cne formy, np. kozio\u0142ka\u00a0 w kapeluszu wyci\u0119tego z marchwi, ale i ch\u0142opca \u2013 naguska (\u201egoloka\u201d) wystruganego z brukwi, buraka lub drewna. M\u00f3g\u0142 to wreszcie by\u0107 nagusek uszyty ze szmatek. Tak\u0105 figurk\u0119, kt\u00f3ra stanowi\u0142a symbol m\u0119skiej p\u0142odno\u015bci, stawiano na talerzu lub na stole, obok niego za\u015b talerz na wykupne, czyli datek dla podkozio\u0142ka \u2013 naguska. M\u0142ode panny przez ca\u0142y rok zbiera\u0142y drobne monety, by w trakcie zabawy, na znak tancerza, swojego partnera, rzuca\u0107 je pod figurk\u0119. Muzykanci grali obrz\u0119dowe melodie w chwili rzucania przez dziewczyn\u0119 wykupu. Z regu\u0142y by\u0142 jeden m\u0119\u017cczyzna prowadz\u0105cy taniec wykupny, kt\u00f3ry z ka\u017cd\u0105 pann\u0105 musia\u0142 cho\u0107 jeden kawa\u0142ek przeta\u0144czy\u0107. Dziewczynom natomiast zale\u017ca\u0142o na jak najwi\u0119kszej liczbie ta\u0144c\u00f3w. Dlatego rozmienia\u0142y pieni\u0105dze na drobne, aby mo\u017cna by\u0142o wrzuca\u0107 wykup wiele razy. Panny, kt\u00f3re mia\u0142y du\u017co drobnych monet, wybiera\u0142y partner\u00f3w do ta\u0144ca wed\u0142ug swojego upodobania. By\u0142a to jednak transakcja wi\u0105zana. Wybrany m\u0142odzieniec by\u0142 zobowi\u0105zany do sprawienia jej dyngusu w lany poniedzia\u0142ek. Je\u015bli ch\u0142opak dotrzyma\u0142 umowy, by\u0142 to dla panny znak, \u017ce on tak\u017ce jest ni\u0105 zainteresowany. Zwyczaj by\u0142 wi\u0119c doskona\u0142\u0105 okazj\u0105 do kojarzenia nowych ma\u0142\u017ce\u0144skich par. Dziewcz\u0119ta wyczekiwa\u0142y tej zabawy z niecierpliwo\u015bci\u0105. Ka\u017cda panna musia\u0142a do p\u00f3\u0142nocy przeta\u0144czy\u0107 cho\u0107 jeden taniec. O p\u00f3\u0142nocy, na zako\u0144czenie, wieszano pod sufitem \u015bledzia na znak zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 postu i posypywano si\u0119 popio\u0142em. W dzisiejszych czasach praktykowane jest urz\u0105dzanie zabaw we wtorek poprzedzaj\u0105cy Popielec. Jak wiemy, zwane s\u0105 one popularnie \u015bledzikiem. Nie ma ju\u017c jednak kozio\u0142ka \u2013 naguska, ani wykupu dziewcz\u0105t.<\/p>\n

Dobrn\u0119li\u015bmy wi\u0119c do ko\u0144ca karnawa\u0142u, w kt\u00f3rym najbardziej intensywny jest ostatni tydzie\u0144. Mam nadziej\u0119, \u017ce Pa\u0144stwa domostwa zosta\u0142y odwiedzone przez KOZ\u0118 lub chocia\u017c uczestniczyli\u015bcie w barwnym korowodzie. Przed nami kolejna porcja dawnych zwyczaj\u00f3w i obrz\u0119d\u00f3w zwi\u0105zanych z Wielkanoc\u0105, kt\u00f3re postaram si\u0119 przybli\u017cy\u0107 w kolejnym artykule.<\/p>\n

 <\/p>\n

Tekst i fot. Anna Dykczy\u0144ska, KPODR<\/p>\n

Opracowano na podstawie:<\/p>\n

\u2013 Zasoby w\u0142asnej pami\u0119ci<\/p>\n

\u2013 \u201eFolklor Kujaw\u201d, R. Lange, B. Krzy\u017caniak, A. Pawlak, Centralny O\u015brodek Metodyki Upowszechniania Kultury, Warszawa, 1979<\/p>\n

\u2013 \u201eZiemia rodzinna to Kujawy\u201d, W. Szkulmowska, Wojew\u00f3dzki O\u015brodek Kultury, Bydgoszcz, 2006<\/p>\n

\u2013 \u201eKujawskie zapusty\u201d, K. Paw\u0142owska, B. W\u0105sik, Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzy\u0144skiej we W\u0142oc\u0142awku, W\u0142oc\u0142awek, 2014<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Obrz\u0119dy ludowe, zwyczaje \u015bwi\u0105teczne to cz\u0119\u015b\u0107 naszego dziedzictwa kulturowego, tego niematerialnego. Dziedzictwem takim mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c przekaz ustny, wiedza i umiej\u0119tno\u015bci, specyficzny j\u0119zyk czy gwara. Dla danej spo\u0142eczno\u015bci dziedzictwo niematerialne, […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":2880,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30,15],"tags":[],"class_list":["post-2878","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-dziedzictwo-kulturowe"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2.jpg",787,526,false],"landscape":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2.jpg",787,526,false],"portraits":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2.jpg",787,526,false],"thumbnail":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2-300x150.jpg",300,150,true],"medium":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2-300x201.jpg",300,201,true],"large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2.jpg",787,526,false],"1536x1536":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2.jpg",787,526,false],"2048x2048":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2.jpg",787,526,false],"botiga-extra-large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2.jpg",787,526,false],"botiga-large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2.jpg",787,526,false],"botiga-big":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2.jpg",575,384,false],"botiga-medium":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2.jpg",380,254,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Marta Bettin","author_link":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/author\/marta\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Aktualno\u015bci<\/a> DZIEDZICTWO KULTUROWE<\/a>","rttpg_excerpt":"Obrz\u0119dy ludowe, zwyczaje \u015bwi\u0105teczne to cz\u0119\u015b\u0107 naszego dziedzictwa kulturowego, tego niematerialnego. Dziedzictwem takim mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c przekaz ustny, wiedza i umiej\u0119tno\u015bci, specyficzny j\u0119zyk czy gwara. Dla danej spo\u0142eczno\u015bci dziedzictwo niematerialne, […]","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2878","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2878"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2878\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2883,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2878\/revisions\/2883"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2880"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2878"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2878"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2878"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}