{"id":2419,"date":"2022-06-09T09:43:56","date_gmt":"2022-06-09T07:43:56","guid":{"rendered":"https:\/\/row.kpodr.pl\/?p=2419"},"modified":"2022-06-09T09:44:26","modified_gmt":"2022-06-09T07:44:26","slug":"szparag-krol-warzyw","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/2022\/06\/09\/szparag-krol-warzyw\/","title":{"rendered":"Szparag \u2013 kr\u00f3l warzyw"},"content":{"rendered":"

W \u015bwiecie \u015br\u00f3dziemnomorskim historia szparag\u00f3w si\u0119ga blisko pi\u0119ciu tysi\u0119cy lat. Staro\u017cytni Egipcjanie, Grecy i Rzymianie raczyli si\u0119 nimi, ciesz\u0105c si\u0119 ich delikatnym smakiem. Upraw\u0119 szparag\u00f3w ju\u017c w 200 roku przed nasz\u0105 er\u0105 zapocz\u0105tkowali Rzymianie. Kuchnia rzymska serwowa\u0142a przek\u0105sk\u0119 ze szparag\u00f3w na gor\u0105co z roztopionym mas\u0142em, pieprzem, sol\u0105 i kroplami cytronu (ro\u015blina wieloletnia rutowata). Mi\u0142o\u015b\u0107 do tego warzywa i warunki klimatyczne doprowadzi\u0142y do jego ca\u0142orocznej uprawy w staro\u017cytnym Rzymie. Cesarz August mawia\u0142: \u201eZr\u00f3b to zanim ugotuj\u0105 si\u0119 szparagi\u201d. W wielu cywilizacjach uwa\u017cano je za afrodyzjak. Do Europy P\u00f3\u0142nocnej szparagi przyw\u0119drowa\u0142y w \u015bredniowieczu. Spo\u017cywano je g\u0142\u00f3wnie w Anglii, Niemczech i Francji.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>W XVIII wieku zosta\u0142y docenione w Polsce. \u0141odygi szparag\u00f3w uprawianych w Polsce s\u0105 koloru bia\u0142ego, zielonego oraz fioletowego. Najpopularniejsz\u0105 odmian\u0105 s\u0105 szparagi bia\u0142e, kt\u00f3re uprawiane s\u0105 na du\u017cych area\u0142ach w Wielkopolsce. Francja stanowi zag\u0142\u0119bie zielonego szparaga \u2013 w Polsce s\u0105 rzadko spotykane. Szparagi fioletowe s\u0105 trudne w uprawie oraz wymagaj\u0105 wi\u0119kszych nak\u0142ad\u00f3w finansowych. Szparagi bia\u0142e zaskakuj\u0105 smakiem oraz w\u0142a\u015bciwo\u015bciami leczniczymi. Znane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c w medycynie ludowej, poniewa\u017c w Europie i Azji wywar z k\u0142\u0105czy by\u0142 stosowany na choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i nerek. Stosowane wywary leczy\u0142y r\u00f3wnie\u017c schorzenia sk\u00f3rne, mia\u0142y charakter przeciwkaszlowy,\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 a nalewka zapobiega\u0142a impotencji. W\u0142a\u015bciwo\u015bci lecznicze napar\u00f3w zwi\u0105zane s\u0105 z obecno\u015bci\u0105 zwi\u0105zk\u00f3w, takich jak antocyjany, polisacharydy, flawonoidy i saponiny. Zawarte w szparagu saponiny i polisacharydy maj\u0105 dzia\u0142anie antyrakowe (hamuj\u0105 one syntez\u0119 bia\u0142ek raka prostaty, raka piersi, raka okr\u0119\u017cnicy i raka trzustki). Ekstrakty ze szparag\u00f3w wspieraj\u0105 odporno\u015b\u0107 organizmu. Chi\u0144czycy u\u017cywaj\u0105 ich jako \u015brodk\u00f3w moczop\u0119dnych, kt\u00f3re poprawiaj\u0105 nastr\u00f3j i lecz\u0105 cukrzyc\u0119. W krajach, takich jak Wenezuela, Portugalia, Meksyk i Francja uwa\u017cane s\u0105 za ro\u015bliny lecznicze.<\/p>\n

Szparagi to byliny, kt\u00f3re nale\u017c\u0105 do rodziny szparagowatych. Mo\u017cemy wyr\u00f3\u017cni\u0107 a\u017c 211 gatunk\u00f3w, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 wyst\u0119puje w Afryce. P\u0119dy tych bylin osi\u0105gaj\u0105 2 m wysoko\u015bci, natomiast gatunki pn\u0105ce, kt\u00f3re tworz\u0105 zwarte k\u0119py, mog\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 nawet\u00a0 3 m wysoko\u015bci. Kwiaty szparaga wyrastaj\u0105 na kr\u00f3tkich szypu\u0142kach i s\u0105 jednop\u0142ciowe. Okwiat jest bia\u0142awy lub zielonkawy i sk\u0142ada si\u0119 z 6 listk\u00f3w zros\u0142ych u nasady. Owoce s\u0105 kuliste, czerwone lub czarne zawieraj\u0105ce od 1 do 6 nasion.<\/p>\n

Szparagi s\u0105 bogatym \u017ar\u00f3d\u0142em bia\u0142ka. S\u0105 niskokalorycznymi warzywami zielonymi, poniewa\u017c 100 g zawiera tylko 18 kcal. Szparagi zawieraj\u0105 witamin\u0119 C, witamin\u0119 K, witaminy z grupy B, wap\u0144, selen, \u017celazo, fosfor, potas i magnez. To cenne warzywo posiada \u0142agodne w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeczyszczaj\u0105ce dzi\u0119ki obecno\u015bci b\u0142onnika pokarmowego, dlatego w dietach oczyszczaj\u0105cych zalecane jest picie wody podczas jego spo\u017cywania. Jego obecno\u015b\u0107 w diecie mo\u017ce zapobiega\u0107 cukrzycy typu drugiego oraz wspomaga\u0107 jej leczenie. Ze wzgl\u0119du na nisk\u0105 zawarto\u015b\u0107 sodu mog\u0105 je spo\u017cywa\u0107 osoby choruj\u0105ce na nadci\u015bnienie. Zielone szparagi s\u0105 bogatym \u017ar\u00f3d\u0142em witaminy A. Stanowi\u0105 bardzo dobre \u017ar\u00f3d\u0142o kwasu foliowego, niezb\u0119dnego dla kobiet w ci\u0105\u017cy do prawid\u0142owego rozwoju cewy nerwowej p\u0142odu oraz do w\u0142a\u015bciwego funkcjonowania uk\u0142adu nerwowego. Spo\u017cywanie szparag\u00f3w powoduje zwi\u0119kszenie krzepliwo\u015bci krwi, zapobiega p\u0119kaniu naczy\u0144 w\u0142osowatych, zmniejsza bezsenno\u015b\u0107, zmniejsza wzd\u0119cia oraz wspomaga odchudzanie. Nie s\u0105 wskazane dla os\u00f3b choruj\u0105cych na dn\u0119 moczanow\u0105, poniewa\u017c zawieraj\u0105 zwi\u0105zki purynowe. Atutem szparag\u00f3w jest obecno\u015b\u0107 wszystkich aminokwas\u00f3w egzogennych (s\u0105 to aminokwasy, kt\u00f3re musz\u0105 zosta\u0107 dostarczone do organizmu z po\u017cywienia, aby m\u00f3g\u0142 prawid\u0142owo funkcjonowa\u0107) w fizjologicznych proporcjach, cecha ta jest niespotykana u ro\u015blin.<\/p>\n

\"\"<\/a>Odmiany dziko rosn\u0105ce oraz uprawne spo\u017cywane s\u0105 ch\u0119tnie w kuchniach \u015bwiata. Fioletowe szparagi zaliczane s\u0105 do wykwintnych potraw. P\u0119dy zielonych s\u0105 cie\u0144sze ni\u017c bia\u0142e oraz bardziej intensywne w smaku. Ze wzgl\u0119du na struktur\u0119 oraz delikatny smak mo\u017cna je gotowa\u0107 w wodzie, na parze, grillowa\u0107, piec oraz dusi\u0107 na ma\u015ble. Przed obr\u00f3bk\u0105 termiczn\u0105 nale\u017cy pami\u0119ta\u0107\u00a0 o obraniu bia\u0142ych szparag\u00f3w ze sk\u00f3rki. Zielone szparagi nie wymagaj\u0105 obierania.\u00a0 Warzywa te wykorzystywane s\u0105 do da\u0144 g\u0142\u00f3wnych i jako przystawki. Ich w\u0142a\u015bciwo\u015bci pozwalaj\u0105 na przygotowywanie ich w formie zup, krem\u00f3w, omlet\u00f3w, tarty czy zapiekanek. Sprawdzaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c jako sk\u0142adnik sa\u0142atek oraz farszu do mi\u0119s. We francuskiej kuchni szparagi polewane s\u0105 winnym sosem. Doskonale smakuj\u0105 podane z mas\u0142em i zrumienion\u0105 bu\u0142k\u0105 tart\u0105. Sprawdz\u0105 si\u0119 w parze z sosami gor\u0105cymi oraz zimnymi. Najcz\u0119\u015bciej podawanymi w tym duecie s\u0105 sos holenderski, winegret i musztardowy. Mo\u017cna jednak poprzesta\u0107 na skropieniu ich oliw\u0105 i sokiem z cytryny.<\/p>\n

Warto pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce wszystkie cz\u0119\u015bci szparaga s\u0105 jadalne. Zdrewnia\u0142e cz\u0119\u015bci nale\u017cy oddziela\u0107 r\u0119cznie \u2013 mo\u017cna je wykorzysta\u0107 na zup\u0119 lub sok. Aby cieszy\u0107 si\u0119 ich smakiem przez d\u0142u\u017cszy czas warto je mrozi\u0107. Surowe szparagi mo\u017cna mrozi\u0107 przez miesi\u0105c, natomiast zblanszowane mo\u017cna przechowywa\u0107 w zamra\u017carce przez dziewi\u0119\u0107 miesi\u0119cy. W tym celu szparagi nale\u017cy gotowa\u0107 2\u20133 minuty w posolonej wodzie. Podczas zakupu warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na twardo\u015b\u0107 i j\u0119drno\u015b\u0107 \u0142odygi oraz czy g\u0142\u00f3wka jest zamkni\u0119ta i przylegaj\u0105ca. \u0141odyga nie powinna by\u0107 mocno zdrewnia\u0142a \u2013 powinna by\u0107 odrobin\u0119 twarda na ko\u0144c\u00f3wce. Im szparagi s\u0105 bardziej bia\u0142e, tym wi\u0119ksza mo\u017cliwo\u015b\u0107 zdrewnienia szparaga.<\/p>\n

Szparagi to cenne \u017ar\u00f3d\u0142o witamin, makro- i mikroelement\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 niezb\u0119dne do prawid\u0142owego funkcjonowania organizmu. Spo\u017cywanie ich przynosi wiele korzy\u015bci \u2013 suma zawartych w nich sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych jest nawet pi\u0119ciokrotnie wy\u017csza ni\u017c w innych warzywach. Z tego powodu szparag nazywany jest \u201ekr\u00f3lem warzyw\u201d. Dzi\u0119ki niepowtarzalnemu smakowi, rzadko spotykanej teksturze posiada szerokie zastosowanie w gastronomii. Sezon na szparagi ju\u017c trwa (od po\u0142owy kwietnia do ko\u0144ca lipca), dlatego warto spr\u00f3bowa\u0107 tego pysznego i zdrowego warzywa.<\/p>\n

 <\/p>\n

Magdalena Kulus, KPODR<\/p>\n

Fot. szparagi-gf-E45y-3HWj-X8G1_szparag-664×0-nocrop., pixabay.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W \u015bwiecie \u015br\u00f3dziemnomorskim historia szparag\u00f3w si\u0119ga blisko pi\u0119ciu tysi\u0119cy lat. Staro\u017cytni Egipcjanie, Grecy i Rzymianie raczyli si\u0119 nimi, ciesz\u0105c si\u0119 ich delikatnym smakiem. Upraw\u0119 szparag\u00f3w ju\u017c w 200 roku przed […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":2423,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30,9],"tags":[],"class_list":["post-2419","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-przetworstwo"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/3-1.jpg",645,483,false],"landscape":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/3-1.jpg",645,483,false],"portraits":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/3-1.jpg",645,483,false],"thumbnail":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/3-1-300x150.jpg",300,150,true],"medium":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/3-1-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/3-1.jpg",645,483,false],"1536x1536":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/3-1.jpg",645,483,false],"2048x2048":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/3-1.jpg",645,483,false],"botiga-extra-large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/3-1.jpg",645,483,false],"botiga-large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/3-1.jpg",645,483,false],"botiga-big":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/3-1.jpg",575,431,false],"botiga-medium":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/3-1.jpg",380,285,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Marta Bettin","author_link":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/author\/marta\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Aktualno\u015bci<\/a> PRZETW\u00d3RSTWO I SPRZEDA\u017b Z GOSPODARSTWA ROLNEGO<\/a>","rttpg_excerpt":"W \u015bwiecie \u015br\u00f3dziemnomorskim historia szparag\u00f3w si\u0119ga blisko pi\u0119ciu tysi\u0119cy lat. Staro\u017cytni Egipcjanie, Grecy i Rzymianie raczyli si\u0119 nimi, ciesz\u0105c si\u0119 ich delikatnym smakiem. Upraw\u0119 szparag\u00f3w ju\u017c w 200 roku przed […]","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2419","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2419"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2419\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2433,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2419\/revisions\/2433"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2423"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}