{"id":2111,"date":"2022-01-11T10:43:39","date_gmt":"2022-01-11T09:43:39","guid":{"rendered":"https:\/\/row.kpodr.pl\/?p=2111"},"modified":"2022-01-11T10:43:57","modified_gmt":"2022-01-11T09:43:57","slug":"burak-smaczny-i-zdrowy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/2022\/01\/11\/burak-smaczny-i-zdrowy\/","title":{"rendered":"Burak \u2013 smaczny i zdrowy"},"content":{"rendered":"

\n\tBurak to warzywo ziemne, które go\u015bci\u0142o na królewskich sto\u0142ach. Niektórym kojarzy si\u0119 z obra\u017aliwym mianem osoby, która niekoniecznie zrobi\u0142a co\u015b m\u0105drego. Osoby rumieni\u0105ce si\u0119 okre\u015blane s\u0105 jako czerwone jak burak. Skojarze\u0144 i zastosowa\u0144 mo\u017cna wymieni\u0107 bez liku, jednak jak to naprawd\u0119 jest z tym burakiem?<\/strong><\/span>\n<\/p>\n

\n\t\"\"<\/a>                                                                     <\/span>   Fot. www.pixabay.com<\/span>\n<\/p>\n

\n\tHistorycznie pierwszy zapis dotycz\u0105cy buraka znajdujemy w pismach babilo\u0144skich. W 722 r. p.n.e. król Merodak-Baladan hodowa\u0142 go w swoich ogrodach. W \u015bredniowieczu uprawiano go we Francji i Polsce, co wiemy st\u0105d, i\u017c go\u015bci\u0142 on na suto zastawianych sto\u0142ach podczas uczt W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y. W XII wieku dotar\u0142 do Niemiec, a w XV wieku królowa\u0142 na w\u0142oskich sto\u0142ach.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tW XVIII wieku odkryto w nim sacharoz\u0119, a Karol Linneusz opisa\u0142 jego gatunki i podgatunki, i to w\u0142a\u015bnie jemu zawdzi\u0119czamy \u0142aci\u0144skie nazwy tego warzywa. Burak zwyczajny (Beta vulgaris) zaliczany jest do rodziny komosowatych lub szar\u0142atowatych, jednak wszystkie jego odmiany wywodz\u0105 si\u0119 od buraka dzikiego, rosn\u0105cego na Bliskim Wschodzie. W wierzeniach ludowych buraki symbolizowa\u0142y zdrowie, witalno\u015b\u0107 oraz mi\u0142o\u015b\u0107. W rytua\u0142ach mi\u0142osnych wykorzystywano sok z buraka. Wierzono,\u017ce naprzemienne  wypicie soku z jednego kubka przez dwie osoby, wzbudzi w nich wzajemne uczucie, a posmarowanie nóg burakiem skieruje osob\u0119 w kierunku mi\u0142o\u015bci swojego \u017cycia.<\/span>\n<\/p>\n

\n\t
\n\t\"\"Z biologicznego punktu widzenia burak jest warzywem korzeniowym, dwuletnim, dost\u0119pnym praktycznie przez ca\u0142y rok. Posiada p\u0119katy kszta\u0142t i charakterystyczny ogonek. Ma jadalny korze\u0144 oraz li\u015bcie, które kiedy s\u0105 m\u0142ode, nazywane s\u0105 botwin\u0105 i posiadaj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 zawarto\u015b\u0107 bia\u0142ka i soli mineralnych ni\u017c korze\u0144. Zazwyczaj jest czerwony, chocia\u017c czasami mo\u017cna spotka\u0107 inne kszta\u0142ty i kolory. Ze wzgl\u0119du na kolor wyró\u017cnia si\u0119 odmiany o \u017có\u0142to-pomara\u0144czowym, bia\u0142ym lub \u017có\u0142tym korzeniu oraz dwukolorowe: bia\u0142o-czerwone, które po upieczeniu robi\u0105 si\u0119 bia\u0142e. Ze wzgl\u0119du na zastosowanie wyró\u017cnia si\u0119:
\n\t– buraka cukrowego, którego uprawia si\u0119 ze wzgl\u0119du na 20% zawarto\u015b\u0107 sacharozy, wykorzystywanej w przemy\u015ble do produkcji cukru,
\n\t– buraka \u0107wik\u0142owego (czerwony) stosowanego w przetworach,
\n\t– buraka pastewnego przeznaczanego na pasz\u0119 dla zwierz\u0105t gospodarskich,
\n\t– buraka li\u015bciowego, nazywanego bo\u0107win\u0105\/botwin\u0105<\/span>  <\/span>, którego uprawia si\u0119 dla jadalnych li\u015bci.<\/span>                                                                                                                                                                                                                                                             Fot. www.pixabay.com<\/span>\n<\/p>\n

\n\t <\/span>Burak czerwony to bardzo popularna, od\u017cywcza, zdrowotna i prosta w uprawie ro\u015blina, któr\u0105 nale\u017cy wysiewa\u0107 w kwietniu. Nie wymaga dobrej klasy gleby, a okres jego wzrostu trwa do 4 miesi\u0119cy. Regularne spo\u017cywanie tego czerwonego, naturalnego leku ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci oczyszczaj\u0105ce organizm, a spo\u017cywanie go w postaci soku wymieszanego z miodem obni\u017ca ci\u015bnienie t\u0119tnicze. Napój ten powoduje rozszerzenie si\u0119 naczy\u0144 krwiono\u015bnych, co przeciwdzia\u0142a powstawaniu zakrzepów oraz usprawnia przep\u0142yw krwi w t\u0119tnicach. Oczyszcza on organizm z toksyn oraz przeciwdzia\u0142a przezi\u0119bieniom. Ro\u015blina ta z perspektywy kulinarnej i od\u017cywczej posiada wiele zalet. Burak jest niskokaloryczny, poniewa\u017c w 100 g zawiera tylko 38 kcal. Jest \u017aród\u0142em mikroelementów, takich jak potas, magnez i wap\u0144, które posiadaj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci alkalizuj\u0105ce – neutralizuj\u0105 zakwaszaj\u0105ce dzia\u0142anie bardzo t\u0142ustego mi\u0119sa. W swoim sk\u0142adzie zawiera równie\u017c fosfor i \u017celazo, czyli jest produktem wspomagaj\u0105cym leczenie anemii. Zawiera du\u017ce ilo\u015bci kwasu foliowego, który wyrównuje poziom cholesterolu i zapobiega zwapnianiu si\u0119 naczy\u0144 krwiono\u015bnych. Spo\u017cywanie soku z buraka podczas okresu menopauzy ma koj\u0105cy wp\u0142yw na organizm kobiety, poniewa\u017c \u0142agodzi on migreny, wyrównuje prac\u0119 serca, obni\u017ca ci\u015bnienie i \u0142agodzi uderzenia gor\u0105ca. Dzi\u0119ki betaninie posiada równie\u017c dzia\u0142anie antynowotworowe, chroni\u0105c organizm przed wolnymi rodnikami. Wspomaga rekonwalescencj\u0119 po chemioterapii. Dzi\u0119ki wyst\u0119powaniu barwników wspomaga leczenie bia\u0142aczki. Przeciwdzia\u0142a wyst\u0119powaniu mia\u017cd\u017cycy oraz wspomaga leczenie niep\u0142odno\u015bci. Spo\u017cywanie buraka wzmacnia odporno\u015b\u0107 oraz \u0142agodzi skutki nadu\u017cywania alkoholu. Burak jako naturalny lek zwalcza kaszel dzi\u0119ki swoim w\u0142a\u015bciwo\u015bciom wykrztu\u015bnym, usuwa szkodliwe drobnoustroje oraz poprawia wygl\u0105d skóry, w\u0142osów i paznokci. Wyst\u0119puj\u0105cy w buraku b\u0142onnik u\u0142atwia trawienie chroni\u0105c jelita przed procesami gnilnymi, wspomaga odchudzanie oraz wp\u0142ywa pozytywnie na nasze samopoczucie. Chroni organizm przed zm\u0119czeniem, wspomaga leczenie bólu kr\u0119gos\u0142upa, przeciwdzia\u0142a dr\u0119twieniu ko\u0144czyn, chroni przed osteoporoz\u0105 i hamuje apetyt na s\u0142odycze. Spo\u017cywanie buraka szczególnie zalecane jest dzieciom, sportowcom oraz kobietom w ci\u0105\u017cy. Cukrzycy nie powinni spo\u017cywa\u0107 buraka ze wzgl\u0119du na wysoki indeks glikemiczny, którego warto\u015b\u0107 jest równa 64. Burak spo\u017cywany podczas posi\u0142ku nie powinien by\u0107 \u0142\u0105czony z produktami zawieraj\u0105cymi du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 b\u0142onnika pokarmowego, poniewa\u017c pogarszaj\u0105 one smak buraka b\u0105d\u017a soku z niego oraz utrudniaj\u0105 wch\u0142anianie minera\u0142ów i witamin, które s\u0105 w nim zawarte. Przyk\u0142adowo soku z buraka nie nale\u017cy \u0142\u0105czy\u0107 z sokiem pomidorowym, sokiem cytrusowym, p\u0142atkami zbo\u017cowymi, otr\u0119bami i chlebem razowym.<\/span>\n<\/p>\n

\n\t\"\"<\/a>Burak z kulinarnego punktu widzenia mo\u017ce by\u0107 przygotowywany na wiele sposobów – wszystko zale\u017cy od fantazji kucharza. Dania z buraka s\u0105 bardzo popularne i proste w przygotowaniu. W polskiej kuchni jest dobrze znanym produktem, w szczególno\u015bci w okresie bo\u017conarodzeniowym. W kalendarzu 24 listopada obchodzi swoje \u015bwi\u0119to nazywane „Dniem Buraka”. Mo\u017cna go przetworzy\u0107 na soki, koktajle, na buraczki z zasma\u017ck\u0105, \u0107wik\u0142\u0119, zakwas, ch\u0142odnik, sa\u0142atk\u0119, kiszonki, kotlety, frytki, chipsy, ciasta, barszcz oraz wiele innych smacznych da\u0144. Polski poeta Miko\u0142aj Rej by\u0142 entuzjast\u0105 \u0107wik\u0142y z chrzanem pisz\u0105c w swoim dziele („\u017bywot cz\u0142owieka poczciwego”) o niej: „Nu\u017c te\u017c \u0107wikie\u0142ki w piec namotawszy, a dobrze przypiekszy nadobnie och\u0119do\u017cy\u0107, na talerzyki nakraja\u0107, tak\u017ce w faseczk\u0119 u\u0142o\u017cy\u0107, chrzanikiem co najdrobniej ukr\u0105\u017cywszy, przytrzasn\u0105\u0107, bo b\u0119dzie d\u0142ugo trwa\u0142a, tak\u017ce koprem w\u0142oskim przet\u0142ukszy; przytrzasn\u0105\u0107, a octem pokropi\u0107, a sol\u0105 te\u017c troch\u0119 przesala\u0107, tedy to jest osobny przysmak i sama pani \u0107wik\u0142a, bo ju\u017c b\u0119dzie barzo smaczna o barzo nadobnie pachn\u0119\u0142a<\/em>”.
\n\t                                                                                                       <\/span>Fot. www.pixabay.com<\/span>\n<\/p>\n

\n\tZe wzgl\u0119du na szerokie spektrum kulinarne i lecznicze buraka, warto zrobi\u0107 mu miejsce w naszym ogrodzie i cieszy\u0107 si\u0119 jego w\u0142a\u015bciwo\u015bciami w wyprodukowanych przetworach.                                                                                                                                                                                                                                               <\/span>\n<\/p>\n

\n\tMagdalena Kulus, KPODR                                                                           <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Burak to warzywo ziemne, które go\u015bci\u0142o na królewskich sto\u0142ach. Niektórym kojarzy si\u0119 z obra\u017aliwym mianem osoby, która niekoniecznie zrobi\u0142a co\u015b m\u0105drego. Osoby rumieni\u0105ce si\u0119 okre\u015blane s\u0105 jako czerwone jak burak. […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":2114,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30,1,10],"tags":[],"class_list":["post-2111","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-bez-kategorii","category-dziedzictwo-kulinarne"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/3.jpg",1385,923,false],"landscape":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/3.jpg",1385,923,false],"portraits":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/3.jpg",1385,923,false],"thumbnail":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/3-300x150.jpg",300,150,true],"medium":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/3-300x200.jpg",300,200,true],"large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/3-1024x682.jpg",1024,682,true],"1536x1536":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/3.jpg",1385,923,false],"2048x2048":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/3.jpg",1385,923,false],"botiga-extra-large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/3.jpg",1140,760,false],"botiga-large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/3.jpg",920,613,false],"botiga-big":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/3.jpg",575,383,false],"botiga-medium":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/3.jpg",380,253,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Marta Bettin","author_link":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/author\/marta\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Aktualno\u015bci<\/a> Bez kategorii<\/a> DZIEDZICTWO KULINARNE<\/a>","rttpg_excerpt":"Burak to warzywo ziemne, które go\u015bci\u0142o na królewskich sto\u0142ach. Niektórym kojarzy si\u0119 z obra\u017aliwym mianem osoby, która niekoniecznie zrobi\u0142a co\u015b m\u0105drego. Osoby rumieni\u0105ce si\u0119 okre\u015blane s\u0105 jako czerwone jak burak. […]","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2111","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2111"}],"version-history":[{"count":67,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2111\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2181,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2111\/revisions\/2181"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2114"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}