![\"\"](\"https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/zapusty-IMG_20190302_123018-1024x769.jpg\")
\n<\/p>\n\n\t\n<\/p>\n
\n\tLuty \u0142\u0105czy\u0142 karnawa\u0142owe zabawy i swawole z powag\u0105 \u015bwi\u0119ta liturgicznego Ofiarowanie Pa\u0144skie, zwane potocznie Matki Boskiej Gromnicznej. Obrz\u0119dy drugiego dnia lutego przypominaj\u0105 o przemijaniu, o chwilach dobrych i trudnych. Dawniej przynoszone do ko\u015bcio\u0142a gromnice towarzyszy\u0142y cz\u0142owiekowi od urodzenia a\u017c do \u015bmierci, czuwaj\u0105c i chroni\u0105c w z\u0142ym czasie. Ostro\u017cnie niesiono \u015bwi\u0119ty ogie\u0144 w pal\u0105cych si\u0119 gromnicach do domu, a \u015bwiec\u0119 obdarzano szacunkiem, nigdy nie u\u017cywano jej do o\u015bwietlenia domu.\n<\/p>\n
\n\tJej przeznaczeniem by\u0142o chroni\u0107 od po\u017caru, wichury, gromu, przep\u0119dza\u0107 z\u0142e duchy w chwili \u015bmierci. Przechowywano j\u0105 w kufrach i szafach, albo wieszano nad \u0142ó\u017ckiem, razem z wielkanocn\u0105 palm\u0105, by w razie potrzeby po ni\u0105 si\u0119ga\u0107. W maryjne \u015bwi\u0119ta uroczy\u015bcie zapalano gromnice przed obrazem Matki Boskiej, a w czasie nawa\u0142nic p\u0142on\u0105ca gromnica chroni\u0142a od nieszcz\u0119\u015b\u0107. Podczas burzy zapalon\u0105 gromnic\u0119 stawiano na stole, wokó\u0142 którego na wspólnej modlitwie zbierali si\u0119 domownicy, bywa\u0142o, \u017ce ojciec rodziny odczytywa\u0142 ewangeli\u0119 \u015bw. Jana. Wierzono, \u017ce gromnica ma moc uzdrawiaj\u0105c\u0105. Przy bólu gard\u0142a trzykrotnie okadzano ni\u0105 szyj\u0119, a bol\u0105c\u0105 g\u0142ow\u0119 leczono przypalaniem w\u0142osów. Z dniem Matki Boskiej Gromnicznej wi\u0105za\u0142y si\u0119 te\u017c pogodowe przepowiednie, na przyk\u0142ad padaj\u0105cy deszcz oznacza\u0142 rych\u0142e nadej\u015bcie wiosny.\n<\/p>\n
\n\tGromnica by\u0142a nieodzowna przy konaniu. Rozwój cywilizacji zmieni\u0142 wszystkie dziedziny \u017cycia, tak\u017ce \u015bmier\u0107. Dawniej ludzie umierali w domu, w otoczeniu rodziny i s\u0105siadów, którzy wznosili mod\u0142y za dusz\u0119 konaj\u0105cego, któremu wk\u0142adano w d\u0142o\u0144 p\u0142on\u0105c\u0105 \u015bwiec\u0119, by odstraszy\u0142a z\u0142e duchy, z\u0142agodzi\u0142a i skróci\u0142a ostatni moment \u017cycia. Celebrowano \u015bmier\u0107, ale te\u017c ch\u0119tnie si\u0119 bawiono, kiedy czas by\u0142 po temu.\n<\/p>\n
\n\tCharakterystyczne kujawskie zwyczaje i obrz\u0119dy karnawa\u0142owe obecne do dzi\u015b to chodzenie z koz\u0105. Od t\u0142ustego czwartku do wtorku przed \u015brod\u0105 popielcow\u0105 mieszka\u0144cy przebrani za koz\u0119, diab\u0142a, nied\u017awiedzia, \u015bmier\u0107, bociana, par\u0119 m\u0142od\u0105, \u017cyda, sior\u0119, czyli m\u0119\u017cczyzn\u0119 przebranego za bab\u0119, szli w weso\u0142ym orszaku przez wie\u015b, odwiedzaj\u0105c domostwa, sk\u0142adaj\u0105c \u017cyczenia pomy\u015blno\u015bci i p\u0142ataj\u0105c figle. Koza bod\u0142a rogami, bocian skuba\u0142 dziobem, robili przy tym du\u017co zamieszania i radosnego rwetesu. Odgrywali te\u017c krótkie scenki, jak na przyk\u0142ad dojenie kozy przez bab\u0119. Koza przewraca\u0142a bab\u0119, baba niestrudzenie stara\u0142a si\u0119 koz\u0119 wydoi\u0107, a kiedy si\u0119 to wreszcie uda\u0142o oblewa\u0142a wszystkich wod\u0105 z wiaderka, do którego doi\u0142a koz\u0119. Uciechy by\u0142o, co niemiara i ch\u0119tnie nagradzano cz\u0142onków orszaku drobnymi datkami „na sianko dla kozy” oraz jajkami, s\u0142onin\u0105, ciastem, p\u0105czkami. Pocz\u0119stunek pakowa\u0142a do kosza siora, a kol\u0119dnicy zapraszali wszystkich na zabaw\u0119 do gospody. Na podkozio\u0142kowej zabawie nie mog\u0142o zabrakn\u0105\u0107 panien i kawalerów oci\u0105gaj\u0105cych si\u0119 ze zmian\u0105 stanu cywilnego. Panny du\u017co wcze\u015bniej zbiera\u0142y drobne monety, by kupi\u0107 sobie prawo zata\u0144czenia z wybranym ch\u0142opakiem. Na eksponowanym miejscu przed kapel\u0105 sta\u0142 talerz na datki, który dziewcz\u0119ta ochoczo zape\u0142nia\u0142y.\n<\/p>\n
\n\tWspó\u0142cze\u015bnie na Kujawach kontynuuje si\u0119 t\u0119 barwn\u0105 tradycj\u0119 i we wspomnianym czasie mo\u017cna spotka\u0107 barwne korowody przebiera\u0144ców. Kol\u0119dnicy nie tylko odwiedzaj\u0105 gospodarstwa, zaczepiaj\u0105 równie\u017c przechodniów i podró\u017cnych, warto pami\u0119ta\u0107, by nagrodzi\u0107 ich cho\u0107by niewielk\u0105 kwot\u0105. Dawniej wierzono, \u017ce w\u0119drówki orszaków przyspieszaj\u0105 nadej\u015bcie wiosny. Przyspieszaj\u0105 czy nie, zabawa warta jest kontynuowania w kolejnych latach.\n<\/p>\n
\n\tW ostatni dzie\u0144 przed postem organizowano te\u017c wywo\u017cenie m\u0142odych m\u0119\u017catek. Zwyczaj ten polega\u0142 na przyj\u0119ciu do grona kobiet \u015bwie\u017co po\u015blubionych m\u0119\u017catek. Panie przystraja\u0142y wóz chustami, firankami, wst\u0105\u017ckami, przebiera\u0142y si\u0119 w zabawne stroje i wioz\u0142y m\u0142ode m\u0119\u017catki. Pod gro\u017ab\u0105 wywrotki zmusza\u0142y pasa\u017cerki do darowania datków pieni\u0119\u017cnych, którymi pó\u017aniej p\u0142acono w karczmie. Ponadto m\u0119\u017cowie byli zobowi\u0105zani wykupowa\u0107 \u017cony i w ten sposób pula pieni\u0119dzy ros\u0142a i w karczmie bawili si\u0119 wszyscy.\n<\/p>\n
\n\tZapusty ko\u0144cz\u0105 czas karnawa\u0142u, a \u015broda popielcowa rozpoczyna okres 40-dniowego postu, czasu rozmy\u015bla\u0144 i pokuty. Nie tak \u0142atwo by\u0142o ludziom wytrwa\u0107 w powadze, wi\u0119c potrzeba rozrywki znalaz\u0142a uj\u015bcie w zwyczajach pó\u0142po\u015bcia. M\u0119\u017cczy\u017ani rozbijali gliniane garnki wype\u0142nione popio\u0142em o drzwi chat, w których mieszka\u0142y panny na wydaniu albo rzucali je pod nogi przechodniom. Gdy kto\u015b, a zw\u0142aszcza dziewcz\u0119ta, chcia\u0142 unikn\u0105\u0107 przykrej niespodzianki, móg\u0142 si\u0119 wykupi\u0107 daj\u0105c kilka groszy na wódk\u0119.\n<\/p>\n
\n\tTak \u0142\u0105czono zabaw\u0119 i powag\u0119 codziennych dni.\n<\/p>\n
\n\tLaura Maciejewska
\n\tKujawsko-Pomorski
\n\tO\u015brodek Doradztwa Rolniczego\n<\/p>\n
\n\tFot. M. Grabczy\u0144ska<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Luty \u0142\u0105czy\u0142 karnawa\u0142owe zabawy i swawole z powag\u0105 \u015bwi\u0119ta liturgicznego Ofiarowanie Pa\u0144skie, zwane potocznie Matki Boskiej Gromnicznej. Obrz\u0119dy drugiego dnia lutego przypominaj\u0105 o przemijaniu, o chwilach dobrych i trudnych. Dawniej […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":1747,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30,15],"tags":[],"class_list":["post-1746","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-dziedzictwo-kulturowe"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/zapusty-IMG_20190302_123018.jpg",1535,1152,false],"landscape":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/zapusty-IMG_20190302_123018.jpg",1535,1152,false],"portraits":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/zapusty-IMG_20190302_123018.jpg",1535,1152,false],"thumbnail":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/zapusty-IMG_20190302_123018-300x150.jpg",300,150,true],"medium":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/zapusty-IMG_20190302_123018-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/zapusty-IMG_20190302_123018-1024x769.jpg",1024,769,true],"1536x1536":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/zapusty-IMG_20190302_123018.jpg",1535,1152,false],"2048x2048":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/zapusty-IMG_20190302_123018.jpg",1535,1152,false],"botiga-extra-large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/zapusty-IMG_20190302_123018.jpg",1140,856,false],"botiga-large":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/zapusty-IMG_20190302_123018.jpg",920,690,false],"botiga-big":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/zapusty-IMG_20190302_123018.jpg",575,432,false],"botiga-medium":["https:\/\/row.kpodr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/zapusty-IMG_20190302_123018.jpg",380,285,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Justyna Lesiewicz","author_link":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/author\/justyna-lesiewicz\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Aktualno\u015bci<\/a> DZIEDZICTWO KULTUROWE<\/a>","rttpg_excerpt":"Luty \u0142\u0105czy\u0142 karnawa\u0142owe zabawy i swawole z powag\u0105 \u015bwi\u0119ta liturgicznego Ofiarowanie Pa\u0144skie, zwane potocznie Matki Boskiej Gromnicznej. Obrz\u0119dy drugiego dnia lutego przypominaj\u0105 o przemijaniu, o chwilach dobrych i trudnych. Dawniej […]","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1746","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1746"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1746\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1749,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1746\/revisions\/1749"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1747"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1746"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1746"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/row.kpodr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1746"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}